返回

定义6.1设G1 , G2 , ⋯ , Gn是n个群 ,

i = 1 n G i = G 1 × G 2 × × G n 如果在它们的笛卡儿积\prod_{i = 1}^{n}G_{i} = G_{1} \times G_{2} \times \cdots \times G_{n}上

规定运算(a1 , a2 , ⋯ , an)(b1 , b2 , ⋯ , bn , )=(a1b1 , a2b2 , ⋯ , anbn) ,

其中任意ai , bi属于Gi , i=1 , 2 , ⋯ , n ,

i = 1 n G i , G 1 , G 2 , , G n 则\prod_{i = 1}^{n}G_{i}关于该运算构成群\ ,\ 我们称这样得到的群为G_{1}\ ,\ G_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ G_{n}的直积 ,

i = 1 n G i ( e 1 , e 2 , , e n ) ( e i G i ) 群\prod_{i = 1}^{n}G_{i}的单位元是(e_{1}\ ,\ e_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ e_{n})(e_{i}是G_{i}的单位元)

元素(a1 , a2 , ⋯ , an)的逆元为( a 1 1 a_{1}^{- 1} , ⋯ , a n 1 a_{n}^{- 1} ) ,

通过直积我们可以由已知群生成一个新群 ,

一个群的子群也可以生成一个新群 ,

例如 , H={ 0 ¯ \overline{0} , 3 ¯ \overline{3} }和K={ 0 ¯ \overline{0} , 4 ¯ \overline{4} }是Z6的两个子群 ,

则H与K的直积为H⨯K={( 0 ¯ \overline{0} , 0 ¯ \overline{0} ) , ( 0 ¯ \overline{0} , 2 ¯ \overline{2} ) , ( 0 ¯ \overline{0} , 4 ¯ \overline{4} ) , ( 3 ¯ \overline{3} , 0 ¯ \overline{0} ) , ( 3 ¯ \overline{3} , 2 ¯ \overline{2} ) , ( 3 ¯ \overline{3} , 4 ¯ \overline{4} )}

注意 , H+K={ 0 ¯ \overline{0} , 2 ¯ \overline{2} , 4 ¯ \overline{4} , 3 ¯ \overline{3} , 5 ¯ \overline{5} , 1 ¯ \overline{1} }=Z6≠H⨯K

𝟔.𝟏 ( 1 ) i = 1 n G i G 1 , G 2 , , G n \mathbf{命题6.1}(1)群\prod_{i = 1}^{n}G_{i}是有限群的充分必要条件是G_{1}\ ,\ G_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ G_{n}是有限群

( 2 ) i = 1 n G i G 1 , G 2 , , G n (2)群\prod_{i = 1}^{n}G_{i}是交换群的充分必要条件是G_{1}\ ,\ G_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ G_{n}是交换群

命题6.2设a是群G1中的m阶元素 , b是群G2中的n阶元素 ,

则元素(a , b)是群G1⨯G2中的[m , n]阶元素 ,

这里[m , n]表示m和n的最小公倍数 ,

证: 设e1 , e2分别是G1和G2的单位元 ,

因为(a , b)[m , n]=(a[m , n] , b[m , n])=(e1 , e2) , 所以(a , b)是有限阶元素 ,

设(a , b)的阶为q , 则q|[m , n] ,

又因(e1 , e2)=(a , b)q=(aq , bq) , 所以aq=e1 , bq=e2

因此m|q , n|q , 于是[m , n]|q , 即[m , n]=q , 也就是说 , (a , b)的阶为[m , n] ,

用数学归纳法可以证明如下推论:

推论6.1设Gi(1⩽i⩽n)是群 , 若ai是群G中的mi阶元素 ,

i = 1 n G i ( a 1 , a 2 , , a n ) [ m 1 , m 2 , , m n ] 则群\prod_{i = 1}^{n}G_{i}中元素(a_{1}\ ,\ a_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ a_{n})的阶为\lbrack m_{1}\ ,\ m_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ m_{n}\ \rbrack

(表示m1 , m2 , ⋯ , mn 的最小公倍数) ,

例6.1试确定Z4⨯Z6中12阶元素的个数 ,

解: Z4中元素 0 ¯ \overline{0} , 3 ¯ \overline{3} 的阶m分别为1 , 4 , 2 , 4 ,

Z6中元素 0 ¯ \overline{0} , 5 ¯ \overline{5} 的阶n分別为1 , 6 , 3 , 2 , 3 , 6 ,

如果[m , n]=12 , 则m=4 , n=3 , 或6 ,

所以Z4⨯Z6中12阶元素有8个 ,

分别为( 1 ¯ \overline{1} , 1 ¯ \overline{1} ) , ( 1 ¯ \overline{1} , 2 ¯ \overline{2} ) , ( 1 ¯ \overline{1} , 4 ¯ \overline{4} ) , ( 1 ¯ \overline{1} , 5 ¯ \overline{5} ) , ( 3 ¯ \overline{3} , 1 ¯ \overline{1} ) , ( 3 ¯ \overline{3} , 2 ¯ \overline{2} ) , ( 3 ¯ \overline{3} , 4 ¯ \overline{4} ) , ( 3 ¯ \overline{3} , 5 ¯ \overline{5} ) ,

显然 , Z4⨯Z6中无24阶元素 , 因此 , Z4⨯Z6不是循环群 ,

设G1 , G2 , ⋯ , Gn是群 ,

G i G_{i}^{\ '} ={e1}⨯⋯⨯{ei-1}⨯Gi⨯{ei+1}⨯⋯⨯{en}(ei是Gi的单位元) , i=1 , 2 , ⋯ , n ,

i = 1 n G i G i 现在我们来看直积\prod_{i = 1}^{n}G_{i}与子集族G_{i}^{\ '}的关系

定理6.1设G1 , G2 , ⋯ , Gn是群 , ei(i=1 , 2 , ⋯ , n)是Gi的单位元 , 则

( 1 ) i = 1 n G i = G 1 G 2 G n (1)\prod_{i = 1}^{n}G_{i} = G_{1}^{\ '}G_{2}^{\ '}\cdots G_{n}^{\ '}

(2) G i G_{i}^{\ '} ⋂( G 1 G_{1}^{\ '} G i 1 G i + 1 G_{i - 1}^{\ '}G_{i + 1}^{\ '} G n G_{n}^{\ '} )=(e1 , e2 , ⋯ , en)

( 3 ) G i i = 1 n G i , G i G i (3)G_{i}^{\ '}是\prod_{i = 1}^{n}G_{i}的正规子群\ ,\ 且G_{i}^{\ '} \cong G_{i}

证: (1)对属于G1⨯G2⨯⋯⨯Gn的任意(a1 , a2 , ⋯ , an) ,

有(a1 , a2 , ⋯ , an)=(a1 , e2 , ⋯ , en)(e1 , a2 , ⋯ , en)⋯(e1 , e2 , ⋯ , an )属于 G 1 G 2 G_{1}^{\ '}G_{2}^{\ '} G n G_{n}^{\ '}

i = 1 n G i G 1 G 2 G n , 所以\prod_{i = 1}^{n}{G_{i}包含于G_{1}^{\ '}G_{2}^{\ '}\cdots G_{n}^{\ '}\ ,\ }

G 1 G 2 G n i = 1 n G i 易知G_{1}^{\ '}G_{2}^{\ '}\cdots G_{n}^{\ '}包含于\prod_{i = 1}^{n}G_{i}

i = 1 n G i = G 1 G 2 G n 故\prod_{i = 1}^{n}G_{i} = G_{1}^{\ '}G_{2}^{\ '}\cdots G_{n}^{\ '}

(2)根据 G i G_{i}^{\ '} 的定义可知

G 1 G_{1}^{\ '} G i 1 G i + 1 G_{i - 1}^{\ '}G_{i + 1}^{\ '} G n G_{n}^{\ '} 中元素的形式为(a1 , ⋯ , ai-1 , ei , ai+1 , ⋯ , an) ,

G i G_{i}^{\ '} 中元素的形式为(e1 , ⋯ , ei-1 , ai , ei+1 , ⋯ , en) ,

因而 , 若(a1 , a2 , ⋯ , an )属于 G i G_{i}^{\ '} ⋂( G 1 G_{1}^{\ '} G i 1 G i + 1 G_{i - 1}^{\ '}G_{i + 1}^{\ '} G n G_{n}^{\ '} )

则(a1 , a2 , ⋯ , an)=(e1 , e2 , ⋯ , en) ,

(3)因为 G i G_{i}^{\ '} 是非空集合 ,

G i a , b , i = 1 n G i g , 对属于G_{i}^{\ '}的任意a\ ,\ b\ ,\ 和属于\prod_{i = 1}^{n}G_{i}的g\ ,\ 可令

a=(e1 , ⋯ , ei-1 , ai , ei+1 , ⋯ , en) , b=(e1 , ⋯ , ei-1 , bi , ei+1 , ⋯ , en) , g=(g1 , g2⋯ , gn) ,

其中ai , bi , gi都属于Gi ,

则ab-1=(e1 , ⋯ , ei-1 , ai , ei+1 , ⋯ , en )(e1 , ⋯ , ei-1 , b i 1 b_{i}^{- 1} , ei+1 , ⋯ , en)

=(e1 , ⋯ , ei-1 , ai b i 1 b_{i}^{- 1} , ei+1 , ⋯ , en)属于 G i G_{i}^{\ '}

gag-1

=(g1 , ⋯ , gi-1 , gi , gi+1 , ⋯gn)(e1 , ⋯ , ei-1 , ai , ei+1 , ⋯ , en)

( g 1 1 g_{1}^{- 1} , ⋯ , g i 1 1 g_{i - 1}^{- 1} , g i 1 g_{i}^{- 1} , g i + 1 1 g_{i + 1}^{- 1} , ⋯ , g n 1 g_{n}^{- 1} )

=(e1 , ⋯ , ei-1 , gi ai g i 1 g_{i}^{- 1} , ei+1 , ⋯ , en )属于 G i G_{i}^{\ '} ,

, G i i = 1 n G i 所以\ ,\ G_{i}^{\ '}是\prod_{i = 1}^{n}G_{i}的正规子群

另外 , 映射φi: G i G_{i}^{\ '} →Gi , (e1 , ⋯ , ei-1 , ai , ei+1 , ⋯ , en)→ai

就是 G i G_{i}^{\ '} 到Gi的同构映射 , 因而 , G i G_{i}^{\ '} ≅Gi ,

6.1 i = 1 n G i G i 定理6.1说明群\prod_{i = 1}^{n}G_{i}可以表示为它的一些正规子群G_{i}^{\ '}的乘积的形式

那么对于一个群来说是否可以将其表示为它的一些正规子群的乘积呢?

如果可以 , 则对于群的研究就归结为对于它的正规子群的研究 ,

从而可简化问题 ,

定义6.2设G1 , G2 , ⋯ , Gn是群G的正规子群 , 如果

(1)G=G1 , G2 , ⋯ , Gn

(2)Gi⋂(G1⋯Gi-1 Gi+1⋯Gn)={e}(e是G的单位元) , i=1 , 2 , ⋯ , n ,

则称G是子群G1 , G2 , ⋯ , Gn的直和 , 记为G=G1 ⨁G2 ⨁⋯⨁Gn或 Gi

例6.2令G= { ( A 1 O O A 2 ) | A 1 , A 2 G L 2 ( R ) } \left\{ \left. \ \begin{pmatrix} A_{1} & O \\ O & A_{2} \end{pmatrix} \right|A_{1}\ ,A_{2}\ \in GL_{2}(R) \right\} 是4阶一般线性群GL4 (R)子群 ,

H= { ( A 1 O O E 2 ) | A G L 2 ( R ) } \left\{ \left. \ \begin{pmatrix} A_{1} & O \\ O & E_{2} \end{pmatrix} \right|A \in GL_{2}(R) \right\} 和K= { ( E 2 O O A ) | A G L 2 ( R ) } \left\{ \left. \ \begin{pmatrix} E_{2} & O \\ O & A \end{pmatrix} \right|A\ \in GL_{2}(R) \right\} 是群G的子群 ,

其中E2= ( 1 0 0 1 ) \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} , 试证明G是H和K的直和

证: 对属于G的任意 ( A 1 O O A 2 ) \begin{pmatrix} A_{1} & O \\ O & A_{2} \end{pmatrix} 和属于H的 ( A O O E 2 ) \begin{pmatrix} A & O \\ O & E_{2} \end{pmatrix}

( A 1 O O A 2 ) ( A O O E 2 ) ( A 1 O O A 2 ) 1 \begin{pmatrix} A_{1} & O \\ O & A_{2} \end{pmatrix}\begin{pmatrix} A & O \\ O & E_{2} \end{pmatrix}\begin{pmatrix} A_{1} & O \\ O & A_{2} \end{pmatrix}^{- 1} = ( A 1 A A 1 1 O O E 2 ) \begin{pmatrix} A_{1}AA_{1}^{- 1} & O \\ O & E_{2} \end{pmatrix} 属于H

所以 , 群H是群G的正规子群 , 类似地 , 群K也是群G的正规子群 ,

另外 , 容易验证 , G=HK , H⋂K={e} , 因此G是H和K的直和 ,

例6.3设群G是其子群G1 , G2 , ⋯ , Gn的直和 , 试证明aiaj =ajai

其中ai属于Gi , aj属于Gj , i , j=1 , 2 , ⋯ , n , 且i≠j ,

证: 由Gi和Gj是G的正规子群得

aiaj a i 1 a j 1 a_{i}^{- 1}a_{j}^{- 1} ∈(Gi⋂Gj)⊆(Gi⋂(G1⋯Gi-1Gi+1⋯Gn))={e} ,

从而aiaj a i 1 a j 1 a_{i}^{- 1}a_{j}^{- 1} =e , 即aiaj =ajai ,

命题6.3设G1 , G2 , ⋯ , Gn是群G的正规子群 ,

则当且仅当G中每个元素可以唯一地表示为a1a2⋯an的形式时 ,

G是G1 , G2 , ⋯ , Gn的直和 , 其中ai属于Gi , i=1 , 2 , ⋯ , n ,

证: 设G是G1 , G2 , ⋯ , Gn直和 , 并令ai , bi都属于Gi , i=1 , 2 , ⋯ , n ,

若a1a2⋯an=b1b2⋯bn , 则由例6.3得

b i 1 b_{i}^{- 1} ai=b1 a 1 1 a_{1}^{- 1} ⋯bi-1 a i 1 1 a_{i - 1}^{- 1} bi+1 a i + 1 1 a_{i + 1}^{- 1} ⋯bn a n 1 a_{n}^{- 1} 属于(Gi ⋂(G1⋯Gi-1Gi+1⋯Gn))={e} ,

因此 , ai=bi , i=1 , 2 , ⋯ , n , 即G中每个元素可以唯一表为a1a2⋯an的形式 ,

反之 , 欲证G是G1 , G2 , ⋯ , Gn的直和 , 仅需证(Gi ⋂(G1⋯Gi-1Gi+1⋯Gn))={e} ,

因为对任意i=1 , 2 , ⋯ , n ,

若a属于(Gi ⋂(G1⋯Gi-1Gi+1⋯Gn)) , 则存在属于Gi的ai , (i=1 , 2 , ⋯ , n)

使得a=e⋯eaie⋯e=a⋯ai-1eai+1⋯an属于G1⋯Gi-1Gi+1⋯Gn ,

由表法的唯一性可知ai =e , i=1 , 2 , ⋯ , n , 所以a=e ,

𝟔.𝟐 G G 1 , G 2 , , G n , i = 1 n G i G 1 , G 2 , , G n \mathbf{定理6.2}若群G是其子群G_{1}\ ,\ G_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ G_{n}的直和\ ,\ 则\prod_{i = 1}^{n}G_{i} \cong G_{1}\ ,\ G_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ G_{n}

: φ : i = 1 n G i G 1 G 2 G n , ( a 1 , a 2 , , a n ) a 1 a 2 a n \mathbf{证:\ }考虑映射\varphi:\prod_{i = 1}^{n}G_{i} \rightarrow G_{1}G_{2}\cdots G_{n}\ ,\ (a_{1}\ ,\ a_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ a_{n}) \rightarrow a_{1}a_{2}\cdots a_{n}\

显然φ是满射

由命题6.3知G1G2⋯Gn中元素表法唯一 , 因而φ是单射 ,

再根据例6.3有

φ((a1 , a2 , ⋯ , an)(b1 , b2 , ⋯ , bn))

=φ((a1b1 , a2b2 , ⋯ , anbn))

=(a1b1)(a2b2) ⋯(anbn)

=a1a2⋯anb1b2⋯bn

=φ((a1 , a2 , ⋯ , an))φ((b1 , b2 , ⋯ , bn))

φ i = 1 n G i G 1 , G 2 , , G n , i = 1 n G i G 1 , G 2 , , G n 所以\varphi 是\prod_{i = 1}^{n}G_{i}到G_{1}\ ,\ G_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ G_{n}的同构映射\ ,\ 从而\prod_{i = 1}^{n}G_{i} \cong G_{1}\ ,\ G_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ G_{n}

6.1 , i = 1 n G i G 1 , G 2 G n , , G i G i 由定理6.1可知\ ,\ 直积\prod_{i = 1}^{n}G_{i}是它的子群G_{1}^{\ '}\ ,\ G_{2}^{\ '}\cdots G_{n}^{\ '}\ ,\ 的直和\ ,\ 且G_{i}^{\ '} \cong G_{i}

i = 1 n G i G 1 , G 2 , , G n 所以在同构意义下直积\prod_{i = 1}^{n}G_{i}可视为G_{1}\ ,\ G_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ G_{n}的直和

反之 , 若群G是其子群 G 1 , G 2 , , G n G_{1}\ ,\ G_{2}\ ,\ \cdots\ ,\ G_{n} 的直和 ,

则由定理6.2可知 , 在同构意义下直和G1G2⋯Gn可视为G1 , G2 , ⋯ , Gn的直积

由于上述原因 , 以后我们不再区分直积和直和

下面我们将以上结论应用于交换群 ,

命题6.4设G是交换群 , G1 , G2 , ⋯ , Gn 是G的子群 ,
i = 1 n G i = G i G j i j G i = { 0 } , 1 j n 则\sum_{i = 1}^{n}G_{i} = \ \ \ G_{i}\ \Longleftrightarrow G_{j}\ \bigcap\sum_{i \neq j}^{}G_{i}\ = \{ 0\}\ ,\ 1 \leqslant j \leqslant n

例6.4设G是交换群 , G1 , G2 , ⋯ , Gn是G的有限子群 ,

G i , ( | G i | , | G j | ) = 1 , | i = 1 n G i | = | G 1 | | G 2 | | G n | 若G_{i}的阶彼此互素\ ,\ 即(|G_{i}\ |\ ,\ |G_{j}|) = 1\ ,\ 试证明\left| \sum_{i = 1}^{n}G_{i} \right| = |G_{1}||G_{2}|\cdots|G_{n}|

证: 对n用数学归纳法 , 当n=2时 ,

对属于G1⋂G2的任意x , 有x的阶是G1 , G2阶的公因数 ,

因为(|Gi | , |Gj|)=1 , 所以x=0 , 即G1+G2=G1 ⨁G2 , 从而|G1+G2|=|G1||G2| ,

假设结论对n-1个子群成立 ,

令G'=G1+G2 +⋯+Gn-1 , 则|G'|=|G1||G2|⋯|Gn-1 |且(|G'| , |Gn |)=1 ,

由n=2时的证明可知|G'+Gn|=|G'||Gn| ,

| i = 1 n G i | = | G 1 | | G 2 | | G n | 从而\left| \sum_{i = 1}^{n}G_{i} \right| = |G_{1}||G_{2}|\cdots|G_{n}|

例6.5设G是有限交换群 , 且|G|= p 1 s 1 p 2 s 2 p_{1}^{s_{1}}p_{2}^{s_{2}} p n s n p_{n}^{s_{n}} ,

其中si属于Z+ , pi(i=1 , 2 , ⋯ , n)是互不相同的素数

若G有阶为 p i s i p_{i}^{s_{i}} 的子群Gi(i=1 , 2 , ⋯ , n) , 试证明G= Gi

: 6.4 | i = 1 n G i | = | G 1 | | G 2 | | G n | , | i = 1 n G i | = | G | \mathbf{证:\ }由例6.4可知\left| \sum_{i = 1}^{n}G_{i} \right| = |G_{1}||G_{2}|\cdots|G_{n}|\ ,\ 即\left| \sum_{i = 1}^{n}G_{i} \right| = |G|

G = i = 1 n G i , G j i j G i = { 0 } , 1 j n 所以G = \prod_{i = 1}^{n}G_{i}\ ,\ 余下的我们只需考证G_{j}\bigcap\sum_{i \neq j}^{}G_{i} = \{ 0\}\ ,\ 1 \leqslant j \leqslant n\

x G j i j G i , x k , 6.4 k | p i s i , k | i j p i s i 令x属于G_{j}\bigcap\sum_{i \neq j}^{}G_{i}\ ,\ 并且x的阶为k\ ,\ 则由例6.4得k|p_{i}^{s_{i}}\ ,\ k\left| \prod_{i \neq j}^{}p_{i}^{s_{i}} \right.\

但是( p i s i p_{i}^{s_{i}} , p j s j p_{j}^{s_{j}} )=1 , i≠j , 所以k=1 , 即x=0 ,

习题