返回

5. 设矩阵A=aaT+ bbT , 这里a , b为n维列向量

试证明(1) R(A)⩽2 ; (2)当a , b线性相关时 , R(A)⩽1

证: (1)

步骤1:考虑X=aa𝖳X = aa^{\mathsf{T}}Y=bb𝖳Y = bb^{\mathsf{T}}

a0a \neq 0,则R(aa𝖳)=1R(aa^{\mathsf{T}}) = 1;若a=0a = 0,则R(aa𝖳)=0R(aa^{\mathsf{T}}) = 0。总之R(aa𝖳)1R(aa^{\mathsf{T}}) \leq 1

同理R(bb𝖳)1R(bb^{\mathsf{T}}) \leq 1

步骤2:由矩阵和的秩不等式R(X+Y)R(X)+R(Y)R(X + Y) \leq R(X) + R(Y)

可得R(A)=R(aa𝖳+bb𝖳)R(aa𝖳)+R(bb𝖳)1+1=2.R(A) = R(aa^{\mathsf{T}} + bb^{\mathsf{T}}) \leq R(aa^{\mathsf{T}}) + R(bb^{\mathsf{T}}) \leq 1 + 1 = 2.

步骤3:不论a,ba,b是否线性相关、是否为零向量,上面不等式都成立,

因此恒有R(A)2.R(A) \leq 2.

(2)当a,ba,b线性相关时,证明R(A)1R(A) \leq 1

已知 A=aa𝖳+bb𝖳A = aa^{\mathsf{T}} + bb^{\mathsf{T}}a,bna,b \in \mathbb{R}^{n},且 a,ba,b 线性相关。

由线性相关的定义,存在不全为零的实数 α,β\alpha,\beta 使得 αa+βb=0\alpha a + \beta b = 0

换言之,若 a,ba,b 均非零,则其中一个可表示为另一个的常数倍;

若其中有一个为零向量,则也满足线性相关的条件。

下面分情形讨论。

情形 1:a=0a = 0b=0b = 0

a=0a = 0,则 A=00𝖳+bb𝖳=bb𝖳A = 0 \cdot 0^{\mathsf{T}} + bb^{\mathsf{T}} = bb^{\mathsf{T}}

b=0b = 0,则 A=0A = 0,秩 R(A)=01R(A) = 0 \leq 1

b0b \neq 0,则 bb𝖳bb^{\mathsf{T}} 的秩为 11,故 R(A)=11R(A) = 1 \leq 1

b=0b = 0,同理 A=aa𝖳+00𝖳=aa𝖳A = aa^{\mathsf{T}} + 0 \cdot 0^{\mathsf{T}} = aa^{\mathsf{T}},秩 R(A)1R(A) \leq 1

情形 2:a0a \neq 0b0b \neq 0

由线性相关且均非零可知,存在非零实数 λ\lambda,使得 b=λab = \lambda a

代入 AAA=aa𝖳+(λa)(λa)𝖳=aa𝖳+λa(λa𝖳)=aa𝖳+λ2(aa𝖳)=(1+λ2)aa𝖳.A = aa^{\mathsf{T}} + (\lambda a)(\lambda a)^{\mathsf{T}} = aa^{\mathsf{T}} + \lambda a(\lambda a^{\mathsf{T}}) = aa^{\mathsf{T}} + \lambda^{2}(aa^{\mathsf{T}}) = (1 + \lambda^{2})aa^{\mathsf{T}}.

k=1+λ2k = 1 + \lambda^{2},则 k>0k > 0

a0a \neq 0 时,aa𝖳aa^{\mathsf{T}} 是一个非零的秩 11 矩阵。

用非零常数 kk 乘之不改变其秩,故R(A)=R(kaa𝖳)=R(aa𝖳)=1.R(A) = R\left( k \cdot aa^{\mathsf{T}} \right) = R(aa^{\mathsf{T}}) = 1.

结论: 综上所述,无论 a,ba,b 是否为零向量,只要它们线性相关,

AA 要么是零矩阵(秩 00),要么是单个外积矩阵的常数倍(秩 11),

因此恒有R(A)1.R(A) \leq 1.

 

二、举例验证

例1:a,ba,b线性无关,验证R(A)=2R(A) = 2

n=3n = 3,令:a=[100],b=[010]a = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix},\quad b = \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix}

计算:aaT=[100][100]=[100000000]aa^{T} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}

bbT=[010][010]=[000010000]bb^{T} = \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}

所以:A=aaT+bbT=[100010000]A = aa^{T} + bb^{T} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}

R(A)=2R(A) = 2,即a,ba,b线性无关时,符合不等式R(A)2R(A) \leq 2

例2:a,ba,b线性相关,验证R(A)=1R(A) = 1

n=3n = 3,令:a=[100],b=[200]=2aa = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix},\quad b = \begin{bmatrix} 2 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix} = 2a

计算:aaT=[100][100]=[100000000]aa^{T} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}

bbT=[200][200]=[400000000]bb^{T} = \begin{bmatrix} 2 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} 2 & 0 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 4 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}

所以:A=aaT+bbT=[1+400000000]=[500000000]A = aa^{T} + bb^{T} = \begin{bmatrix} 1 + 4 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 5 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}

R(A)=1R(A) = 1,即a,ba,b线性相关时,符合不等式R(A)R(A) \leq1

6. 设a1 , a2线性无关 , a1+b , a2+b线性相关

求向量b用a1 , a2线性表示的表示式

解:

1.因𝒂𝟏+𝒃,𝒂𝟐+𝒃\mathbf{a}_{\mathbf{1}} + \mathbf{b},\mathbf{a}_{\mathbf{2}} + \mathbf{b}线性相关,存在不全为零的k1,k2k_{1},k_{2}

满足:k1(𝒂𝟏+𝒃)+k2(𝒂𝟐+𝒃)=𝟎k_{1}(\mathbf{a}_{\mathbf{1}} + \mathbf{b}) + k_{2}(\mathbf{a}_{\mathbf{2}} + \mathbf{b}) = \mathbf{0}

2.展开并整理向量等式得:k1𝒂𝟏+k2𝒂𝟐+(k1+k2)𝒃=𝟎k_{1}\mathbf{a}_{\mathbf{1}} + k_{2}\mathbf{a}_{\mathbf{2}} + (k_{1} + k_{2})\mathbf{b} = \mathbf{0}

3.分析k1+k2k_{1} + k_{2}的取值:

假设k1+k2=0k_{1} + k_{2} = 0,则式k1𝒂𝟏+k2𝒂𝟐+(k1+k2)𝒃=𝟎k_{1}\mathbf{a}_{\mathbf{1}} + k_{2}\mathbf{a}_{\mathbf{2}} + (k_{1} + k_{2})\mathbf{b} = \mathbf{0}简化为k1𝒂𝟏+k2𝒂𝟐=𝟎k_{1}\mathbf{a}_{\mathbf{1}} + k_{2}\mathbf{a}_{\mathbf{2}} = \mathbf{0}

𝒂𝟏,𝒂𝟐\mathbf{a}_{\mathbf{1}},\mathbf{a}_{\mathbf{2}}线性无关,故k1=k2=0k_{1} = k_{2} = 0,这与“k1,k2k_{1},k_{2}不全为零”矛盾。

因此,必有k1+k20k_{1} + k_{2} \neq 0,可将𝒃\mathbf{b}单独解出。

4.解出𝒃\mathbf{b}:由式k1𝒂𝟏+k2𝒂𝟐+(k1+k2)𝒃=𝟎k_{1}\mathbf{a}_{\mathbf{1}} + k_{2}\mathbf{a}_{\mathbf{2}} + (k_{1} + k_{2})\mathbf{b} = \mathbf{0}移项得:(k1+k2)𝒃=k1𝒂𝟏k2𝒂𝟐(k_{1} + k_{2})\mathbf{b} = - k_{1}\mathbf{a}_{\mathbf{1}} - k_{2}\mathbf{a}_{\mathbf{2}}

两边除以k1+k2k_{1} + k_{2}

得:𝒃=k1k1+k2𝒂𝟏+k2k1+k2𝒂𝟐\mathbf{b} = - \frac{k_{1}}{k_{1} + k_{2}}\mathbf{a}_{\mathbf{1}} + - \frac{k_{2}}{k_{1} + k_{2}}\mathbf{a}_{\mathbf{2}}

k1,k2k_{1},k_{2}是“不全为零”的任意实数,k1+k20k_{1} + k_{2} \neq 0

7. 设a1 , a2线性相关 , b1 , b2也线性相关

问a1+b1 , a2+b2是否一定线性相关? 试举例说明

解: 向量组a1+b1 , a2+b2不一定线性相关

例如令向量组Ⅰ: a1=[00]\begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix} , a2=[10]\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \end{bmatrix} , 向量组Ⅱ: b1=[01]\begin{bmatrix} 0 \\ 1 \end{bmatrix} , b2=[00]\begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix}

则这两向量组均线性相关

但向量组a1+b1 =[01]\begin{bmatrix} 0 \\ 1 \end{bmatrix} , a2+b2=[10]\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \end{bmatrix}线性无关

8. 举例说明下列各命题是错误的:

(1) 若向量组a1 , a2 , ⋯ , am线性相关 , 则a1 可由a2 , ⋯ ,am线性表示

答: 命题(1)是错误的

例如取向量a1=[10]\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \end{bmatrix} , a2=[00]\begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix} ,

向量组a1 , a2线性相关,但a1并不能由a2线性表示

注: 向量组a1 , a2 , ⋯ , am线性相关的充要条件

是其中至少有一个向量能由其余向量线性表示

但并不指明是哪一个向量 , 更不是说任一个向量可由其余向量线性表示

(2)若有不全为零的数λ1 , λ2 , ⋯ , λm

使λ1a12a2+⋯+λmam1b12b2+⋯+λmbm=0成立

则a1 , a2 , ⋯ , am线性相关 , b1 , b2 , ⋯ , bm亦线性相关

命题(2)是错误的

例如:取a1=[10]\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \end{bmatrix} , a2=[01]\begin{bmatrix} 0 \\ 1 \end{bmatrix} , b1=[10]\begin{bmatrix} - 1 \\ 0 \end{bmatrix} , b2=[01]\begin{bmatrix} 0 \\ - 1 \end{bmatrix} , 再取λ12=1

有不全为零的数λ1 , λ2 ,使λ1a12a21b12b2=0成立

但a1 , a2线性无关 , b1 , b2也线性无关

注:关系式λ1a12a2+⋯+λmam1b12b2+⋯+λmbm=0(λi不全为0)

只能说明向量组a1+b1 , ⋯ , am+bm线性相关

(3)若只有当λ1 , λ2 , ⋯ , λm全为零时

等式λ1a12a2+⋯+λmam1b12b2+⋯+λmbm=0才能成立

则a1 , a2 , ⋯ , am线性无关 , b1 , b2 , ⋯ , bm亦线性无关

命题(3)是错误的

例如:取a1=[00]\begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix} , a2=[10]\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \end{bmatrix} , b1=[01]\begin{bmatrix} 0 \\ 1 \end{bmatrix} , b2=[00]\begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix} ,

只有当λ12=0时,等式λ1a12a21b12b21[01]\begin{bmatrix} 0 \\ 1 \end{bmatrix}2[10]\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \end{bmatrix}=[λ2λ1]\begin{bmatrix} \lambda_{2} \\ \lambda_{1} \end{bmatrix}=0才成立

但向量组a1 , a2和向量组b1 , b2都线性相关

注: 题设条件只能说明a1+b1 , ⋯ , am+bm线性无关

(4)若a1 , a2 , ⋯ , am线性相关 , b1 , b2 , ⋯ , bm亦线性相关

则有不全为零的数λ1 , λ2 , ⋯ , λm

使λ1a12a2+⋯+λmam=0 , λ1b12b2+⋯+λmbm=0同时成立

命题(4)是错误的

反例:

设向量组:

𝒂1=[11]\mathbf{a}_{1} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \end{bmatrix}𝒂2=[22]\mathbf{a}_{2} = \begin{bmatrix} 2 \\ 2 \end{bmatrix}(线性相关,因𝒂2=2𝒂1\mathbf{a}_{2} = 2\mathbf{a}_{1});

𝒃1=[11]\mathbf{b}_{1} = \begin{bmatrix} 1 \\ - 1 \end{bmatrix}𝒃2=[33]\mathbf{b}_{2} = \begin{bmatrix} 3 \\ - 3 \end{bmatrix}(线性相关,因𝒃2=3𝒃1\mathbf{b}_{2} = 3\mathbf{b}_{1})。

第一步:找𝒂1,𝒂2\mathbf{a}_{1},\mathbf{a}_{2}的非零系数

𝒂1,𝒂2\mathbf{a}_{1},\mathbf{a}_{2},取不全为零的数λ1=2,λ2=1\lambda_{1} = 2,\lambda_{2} = - 1,满足:2𝒂11𝒂2=2[11][22]=[00]2\mathbf{a}_{1} - 1\mathbf{a}_{2} = 2\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 2 \\ 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix}

代入𝒃1,𝒃2\mathbf{b}_{1},\mathbf{b}_{2}2𝒃11𝒃2=2[11][33]=[232+3]=[11]𝟎2\mathbf{b}_{1} - 1\mathbf{b}_{2} = 2\begin{bmatrix} 1 \\ - 1 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 3 \\ - 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 - 3 \\ - 2 + 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} - 1 \\ 1 \end{bmatrix} \neq \mathbf{0}

第二步:找𝒃1,𝒃2\mathbf{b}_{1},\mathbf{b}_{2}的非零系数

𝒃1,𝒃2\mathbf{b}_{1},\mathbf{b}_{2},取不全为零的数μ1=3,μ2=1\mu_{1} = 3,\mu_{2} = - 1,满足:3𝒃11𝒃2=3[11][33]=[00]3\mathbf{b}_{1} - 1\mathbf{b}_{2} = 3\begin{bmatrix} 1 \\ - 1 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 3 \\ - 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix}

代入𝒂1,𝒂2\mathbf{a}_{1},\mathbf{a}_{2}3𝒂11𝒂2=3[11][22]=[3232]=[11]𝟎3\mathbf{a}_{1} - 1\mathbf{a}_{2} = 3\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 2 \\ 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 - 2 \\ 3 - 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \end{bmatrix} \neq \mathbf{0}

结论:

不存在同一组不全为零的λ1,λ2\lambda_{1},\lambda_{2},同时使λ1𝒂1+λ2𝒂2=𝟎\lambda_{1}\mathbf{a}_{1} + \lambda_{2}\mathbf{a}_{2} = \mathbf{0}λ1𝒃1+λ2𝒃2=𝟎\lambda_{1}\mathbf{b}_{1} + \lambda_{2}\mathbf{b}_{2} = \mathbf{0}成立。

注: 线性相关性是针对每一组向量内部而言的,

并不意味着存在同一组不全为零的系数能同时使两组向量都线性组合为零。

9 , 设b1=a1+a2 , b2=a2+a3 , b3=a3+a4 , b4=a4+a1

试证明向量组b1 , b2 , b3 , b4线性相关

向量直接相加 :

𝒃1𝒃2+𝒃3𝒃4=(𝒂1+𝒂2)(𝒂2+𝒂3)+(𝒂3+𝒂4)(𝒂4+𝒂1)=𝟎\mathbf{b}_{1} - \mathbf{b}_{2} + \mathbf{b}_{3} - \mathbf{b}_{4} = (\mathbf{a}_{1} + \mathbf{a}_{2}) - (\mathbf{a}_{2} + \mathbf{a}_{3}) + (\mathbf{a}_{3} + \mathbf{a}_{4}) - (\mathbf{a}_{4} + \mathbf{a}_{1}) = \mathbf{0}

所以:1𝒃11𝒃2+1𝒃31𝒃4=𝟎1 \cdot \mathbf{b}_{1} - 1 \cdot \mathbf{b}_{2} + 1 \cdot \mathbf{b}_{3} - 1 \cdot \mathbf{b}_{4} = \mathbf{0}

系数不全为零(例如 1,1,1,11, - 1,1, - 1),故线性相关。

注: 从证明可见 , 不管a1 , a2 , a3 , a4是否线性相关 , b1 , b2 , b3 , b4总是线性相关的

10 , 设b1=a1 , b2=a1 +a2 , ⋯ , br=a1 +a2 + ⋯ +ar

且向量组a1 , a2 , ⋯ , ar线性无关,试证明向量组b1 , b2 , ⋯ , br线性无关

证: 直接利用线性无关定义

k1b1+k2b2++krbr=0k_{1}b_{1} + k_{2}b_{2} + \cdots + k_{r}b_{r} = 0

代入 bib_{i} 的表达式:k1a1+k2(a1+a2)++kr(a1+a2++ar)=0k_{1}a_{1} + k_{2}(a_{1} + a_{2}) + \cdots + k_{r}(a_{1} + a_{2} + \cdots + a_{r}) = 0

整理得:(k1+k2++kr)a1+(k2++kr)a2++krar=0(k_{1} + k_{2} + \cdots + k_{r})a_{1} + (k_{2} + \cdots + k_{r})a_{2} + \cdots + k_{r}a_{r} = 0

由于 a1,a2,,ara_{1},a_{2},\cdots,a_{r} 线性无关,故系数全为零:{k1+k2++kr=0k2++kr=0kr=0\left\{ \begin{matrix} k_{1} + k_{2} + \cdots + k_{r} = 0 \\ k_{2} + \cdots + k_{r} = 0 \\ \vdots \\ k_{r} = 0 \end{matrix} \right.\

从最后一个方程开始,依次代入得:

kr=0kr1+kr=kr1=0k1=0k_{r} = 0 \Rightarrow k_{r - 1} + k_{r} = k_{r - 1} = 0 \Rightarrow \cdots \Rightarrow k_{1} = 0

因此所有 ki=0k_{i} = 0,故 b1,b2,,brb_{1},b_{2},\cdots,b_{r} 线性无关。

11 , 设向量组a1 , a2 , a3线性无关 , 判断向量组b1 , b2 , b3的线性相关性

(1) b1=a1+a2 , b2=2a2+3a3 , b3=5a1+3a2

(2)b1=a1+2a2+3a3 , b2=2a1+2a2+4a3 , b3=3a1+a2+3a3

(3) b1=a1-a2 , b2=2a2+a3 , b3=a1+a2+a3

解: (1)

k1𝒃1+k2𝒃2+k3𝒃3=𝟎k_{1}\mathbf{b}_{1} + k_{2}\mathbf{b}_{2} + k_{3}\mathbf{b}_{3} = \mathbf{0}

代入表达式:k1(𝒂1+𝒂2)+k2(2𝒂2+3𝒂3)+k3(5𝒂1+3𝒂2)=𝟎.k_{1}(\mathbf{a}_{1} + \mathbf{a}_{2}) + k_{2}(2\mathbf{a}_{2} + 3\mathbf{a}_{3}) + k_{3}(5\mathbf{a}_{1} + 3\mathbf{a}_{2}) = \mathbf{0}.

整理得:(k1+5k3)𝒂1+(k1+2k2+3k3)𝒂2+(3k2)𝒂3=𝟎.(k_{1} + 5k_{3})\mathbf{a}_{1} + (k_{1} + 2k_{2} + 3k_{3})\mathbf{a}_{2} + (3k_{2})\mathbf{a}_{3} = \mathbf{0}.

由于 𝒂1,𝒂2,𝒂3\mathbf{a}_{1},\mathbf{a}_{2},\mathbf{a}_{3} 线性无关,系数必须全为零:{k1+5k3=0k1+2k2+3k3=03k2=0\left\{ \begin{matrix} k_{1} + 5k_{3} = 0 \\ k_{1} + 2k_{2} + 3k_{3} = 0 \\ 3k_{2} = 0 \end{matrix} \right.\

有唯一解 k1=k2=k3=0k_{1} = k_{2} = k_{3} = 0,故 𝒃1,𝒃2,𝒃3\mathbf{b}_{1},\mathbf{b}_{2},\mathbf{b}_{3} 线性无关。

(2)

设有x1 , x2 , x3 使表达式x1b1+x2b2+x3b3=0成立

即x1(a1+ 2a2+ 3a3) + x2(2a1 +2a2 + 4a3) + x3(3a1+a2 + 3a3)=0

也即(x1+2x2+3x3)a1+(2x1+2x2+x3)a2+(3x1+4x2+3x3)a3=0

因a1 , a2 , a3线性无关 , 故有{x1+2x2+3x3=02x1+2x2+x3=03x1+4x2+3x3=0\left\{ \begin{array}{r} x_{1} + 2x_{2} + 3x_{3} = 0 \\ 2x_{1} + 2x_{2} + x_{3} = 0 \\ 3x_{1} + 4x_{2} + 3x_{3} = 0 \end{array} \right.\

有唯一解x1 = x2 = x3 =0于是 , b1 , b2 , b3线性无关

(3)

设有x1 , x2 , x3 使表达式x1b1+x2b2+x3b3=0成立

即x1(a1- a2) + x2(2a2 + a3) + x3(a1+a2 + a3)=0

也即(x1+x3)a1+(-x1+2x2+x3)a2+(x2+x3)a3=0

因a1 , a2 , a3线性无关 , 故有{x1+3x3=0x1+2x2+x3=0x2+x3=0\left\{ \begin{array}{r} x_{1} + 3x_{3} = 0\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \\ - x_{1} + 2x_{2} + x_{3} = 0 \\ x_{2} + x_{3} = 0\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \end{array} \right.\

方程组有无穷解,于是 , b1 , b2 , b3线性相关