返回

本章第一节中把n维向量的全体所构成的集合Rn叫做n维向量空间

定义6设V为n维向量的集合

如果集合V非空 , 且集合V对于向量的加法及数乘两种运算封闭

那么就称集合V为向量空间

所谓封闭 , 是指在集合V中可以进行向量的加法及数乘两种运算

具体地说 , 就是: 若a属于V , b属于V , 则a+b仍然属于V

若a属于V , λ属于R , 则λa仍然属于V

例17 3维向量的全体R3是一个向量空间

因为任意两个3维向量之和仍然是3维向量

数λ乘3维向量也仍然是3维向量 , 它们都属于R3

我们可以用有向线段形象地表示3维向量

从而向量空间R3可形象地看作以坐标原点为起点的有向线段的全体

由于以原点为起点的有向线段与其终点一一对应

因此R3也可看作取定坐标原点的点空间

类似地 , n维向量的全体Rn也是一个向量空间

不过当n>3时 , 它没有直观的几何意义

例18 集合V={x=[0x2xn]|x2,,xn}V = \left\{ x = \begin{bmatrix} 0 \\ x_{2} \\ \vdots \\ x_{n} \end{bmatrix} \middle| x_{2},\ldots,x_{n} \in \mathbb{R} \right\}是一个向量空间。

要证明VV是一个向量空间,需要验证它满足向量空间的8条公理

(在加法和数乘运算下)。

首先,定义VV上的加法运算和数乘运算为标准的向量加法和数乘

(因为VVn\mathbb{R}^{n}的子集,所以直接使用n\mathbb{R}^{n}的运算即可)。

𝒖,𝒗,𝒘V\mathbf{u},\mathbf{v},\mathbf{w} \in V,且𝒖=[0u2un]\mathbf{u} = \begin{bmatrix} 0 \\ u_{2} \\ \vdots \\ u_{n} \end{bmatrix},𝒗=[0v2vn]\mathbf{v} = \begin{bmatrix} 0 \\ v_{2} \\ \vdots \\ v_{n} \end{bmatrix},𝒘=[0w2wn]\mathbf{w} = \begin{bmatrix} 0 \\ w_{2} \\ \vdots \\ w_{n} \end{bmatrix},以及标量c,dc,d \in \mathbb{R}

1.加法封闭性:𝒖+𝒗=[0+0u2+v2un+vn]=[0u2+v2un+vn]V\mathbf{u} + \mathbf{v} = \begin{bmatrix} 0 + 0 \\ u_{2} + v_{2} \\ \vdots \\ u_{n} + v_{n} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ u_{2} + v_{2} \\ \vdots \\ u_{n} + v_{n} \end{bmatrix} \in V

因为第一个分量为0,其余分量为实数。

2.标量乘法封闭性:c𝒖=c[0u2un]=[c0cu2cun]=[0cu2cun]Vc\mathbf{u} = c\begin{bmatrix} 0 \\ u_{2} \\ \vdots \\ u_{n} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} c \cdot 0 \\ cu_{2} \\ \vdots \\ cu_{n} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ cu_{2} \\ \vdots \\ cu_{n} \end{bmatrix} \in V

因为第一个分量为0,其余分量为实数。

3.加法交换律:𝒖+𝒗=[0u2+v2un+vn]=[0v2+u2vn+un]=𝒗+𝒖\mathbf{u} + \mathbf{v} = \begin{bmatrix} 0 \\ u_{2} + v_{2} \\ \vdots \\ u_{n} + v_{n} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ v_{2} + u_{2} \\ \vdots \\ v_{n} + u_{n} \end{bmatrix} = \mathbf{v} + \mathbf{u}.

4.加法结合律:

(𝒖+𝒗)+𝒘=[0(u2+v2)+w2(un+vn)+wn]=[0u2+(v2+w2)un+(vn+wn)]=𝒖+(𝒗+𝒘)(\mathbf{u} + \mathbf{v}) + \mathbf{w} = \begin{bmatrix} 0 \\ (u_{2} + v_{2}) + w_{2} \\ \vdots \\ (u_{n} + v_{n}) + w_{n} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ u_{2} + (v_{2} + w_{2}) \\ \vdots \\ u_{n} + (v_{n} + w_{n}) \end{bmatrix} = \mathbf{u} + (\mathbf{v} + \mathbf{w}).

5.零向量存在:取𝟎V=[000]V\mathbf{0}_{V} = \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix} \in V(因为第一个分量为0,其余为0也是实数)。

𝒖+𝟎V=[0+0u2+0un+0]=𝒖\mathbf{u} + \mathbf{0}_{V} = \begin{bmatrix} 0 + 0 \\ u_{2} + 0 \\ \vdots \\ u_{n} + 0 \end{bmatrix} = \mathbf{u}.

6.负向量存在:对于𝒖\mathbf{u},定义𝒖=[0u2un]V- \mathbf{u} = \begin{bmatrix} 0 \\ - u_{2} \\ \vdots \\ - u_{n} \end{bmatrix} \in V

(第一个分量为0,其余为实数)。

𝒖+(𝒖)=[0+0u2+(u2)un+(un)]=[000]=𝟎V\mathbf{u} + ( - \mathbf{u}) = \begin{bmatrix} 0 + 0 \\ u_{2} + ( - u_{2}) \\ \vdots \\ u_{n} + ( - u_{n}) \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix} = \mathbf{0}_{V}.

7.标量乘法与域乘法兼容:c(d𝒖)=c([0du2dun])=[0c(du2)c(dun)]=[0(cd)u2(cd)un]=(cd)𝒖c(d\mathbf{u}) = c\left( \begin{bmatrix} 0 \\ du_{2} \\ \vdots \\ du_{n} \end{bmatrix} \right) = \begin{bmatrix} 0 \\ c(du_{2}) \\ \vdots \\ c(du_{n}) \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ (cd)u_{2} \\ \vdots \\ (cd)u_{n} \end{bmatrix} = (cd)\mathbf{u}.

8.标量乘法对向量加法的分配律:

c(𝒖+𝒗)=c[0u2+v2un+vn]=[0c(u2+v2)c(un+vn)]=[0cu2+cv2cun+cvn]=c𝒖+c𝒗c(\mathbf{u} + \mathbf{v}) = c\begin{bmatrix} 0 \\ u_{2} + v_{2} \\ \vdots \\ u_{n} + v_{n} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ c(u_{2} + v_{2}) \\ \vdots \\ c(u_{n} + v_{n}) \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ cu_{2} + cv_{2} \\ \vdots \\ cu_{n} + cv_{n} \end{bmatrix} = c\mathbf{u} + c\mathbf{v}.

9.标量乘法对标量加法的分配律:

(c+d)𝒖=[0(c+d)u2(c+d)un]=[0cu2+du2cun+dun]=c𝒖+d𝒖(c + d)\mathbf{u} = \begin{bmatrix} 0 \\ (c + d)u_{2} \\ \vdots \\ (c + d)u_{n} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ cu_{2} + du_{2} \\ \vdots \\ cu_{n} + du_{n} \end{bmatrix} = c\mathbf{u} + d\mathbf{u}.

10.标量乘法单位元:1𝒖=[101u21un]=[0u2un]=𝒖1 \cdot \mathbf{u} = \begin{bmatrix} 1 \cdot 0 \\ 1 \cdot u_{2} \\ \vdots \\ 1 \cdot u_{n} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ u_{2} \\ \vdots \\ u_{n} \end{bmatrix} = \mathbf{u}.

由于VV满足向量空间的所有公理,因此VV是一个向量空间。

结论:集合VVn\mathbb{R}^{n}的一个子空间(因为它是非空的,且对加法和数乘封闭),

因此它是一个向量空间。

例19集合V={x=[1x2xn]|x2,,xn}V = \left\{ x = \begin{bmatrix} 1 \\ x_{2} \\ \vdots \\ x_{n} \end{bmatrix}\, \middle| \, x_{2},\ldots,x_{n} \in \mathbb{R} \right\}不是向量空间

向量空间必须满足以下条件(其中u,v,wVu,v,w \in Vc,dc,d \in \mathbb{R}):

1.加法封闭性:u+vVu + v \in V

2.标量乘法封闭性:cuVcu \in V

3.加法交换律:u+v=v+uu + v = v + u

4.加法结合律:u+(v+w)=(u+v)+wu + (v + w) = (u + v) + w

5.零元存在:存在0V0 \in V使得u+0=uu + 0 = u

6.负元存在:对每个uVu \in V,存在uV- u \in V使得u+(u)=0u + ( - u) = 0

7.标量乘法与域乘法兼容:c(du)=(cd)uc(du) = (cd)u

8.单位元:1u=u1 \cdot u = u

9.分配律:c(u+v)=cu+cvc(u + v) = cu + cv(c+d)u=cu+du(c + d)u = cu + du

我们只需证明VV不满足其中一条(通常检查封闭性最简单)即可。

检查加法封闭性:

取任意两个向量u,vVu,v \in Vu=[1u2un],v=[1v2vn]u = \begin{bmatrix} 1 \\ u_{2} \\ \vdots \\ u_{n} \end{bmatrix},\quad v = \begin{bmatrix} 1 \\ v_{2} \\ \vdots \\ v_{n} \end{bmatrix}

u+v=[1+1u2+v2un+vn]=[2u2+v2un+vn]u + v = \begin{bmatrix} 1 + 1 \\ u_{2} + v_{2} \\ \vdots \\ u_{n} + v_{n} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 \\ u_{2} + v_{2} \\ \vdots \\ u_{n} + v_{n} \end{bmatrix}

VV中所有向量的第一个分量必须为1,而u+vu + v的第一个分量为2

(除非n=0n = 0,但这里n2n \geq 2),所以u+vVu + v \notin V。因此,VV对加法不封闭。

同样检查标量乘法封闭性:

取任意标量cc \in \mathbb{R}uVu \in Vcu=c[1u2un]=[ccu2cun]cu = c\begin{bmatrix} 1 \\ u_{2} \\ \vdots \\ u_{n} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} c \\ cu_{2} \\ \vdots \\ cu_{n} \end{bmatrix}

除非c=1c = 1,否则第一个分量不是1,所以cuVcu \notin V(除非c=1c = 1)。

因此,VV对标量乘法也不封闭。

此外,零元不存在:

零向量应为[000]\begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \end{bmatrix},但它的第一个分量是0而不是1,所以不在VV中。

结论:由于VV不满足加法封闭性、标量乘法封闭性,且零元不存在,

因此VV不是向量空间。

例20 n元齐次线性方程组的解集S={x|Ax=0}是一个向量空间

(称为齐次线性方程组的解空间)

证明:

要证明SS是一个向量空间,需要验证SS对向量加法和数乘运算封闭,

并且包含零向量

(这些条件足以保证SS是向量空间,

因为其他向量空间公理由父空间(通常是n\mathbb{R}^{n})继承)。

𝒖,𝒗S\mathbf{u},\mathbf{v} \in S,即A𝒖=𝟎A\mathbf{u} = \mathbf{0}A𝒗=𝟎A\mathbf{v} = \mathbf{0}。设cc为任意标量。

1.零向量:A𝟎=𝟎A\mathbf{0} = \mathbf{0},所以𝟎S\mathbf{0} \in S

2.对加法封闭:A(𝒖+𝒗)=A𝒖+A𝒗=𝟎+𝟎=𝟎A(\mathbf{u} + \mathbf{v}) = A\mathbf{u} + A\mathbf{v} = \mathbf{0} + \mathbf{0} = \mathbf{0},所以𝒖+𝒗S\mathbf{u} + \mathbf{v} \in S.

3.对数乘封闭:A(c𝒖)=c(A𝒖)=c𝟎=𝟎A(c\mathbf{u}) = c(A\mathbf{u}) = c\mathbf{0} = \mathbf{0},所以c𝒖Sc\mathbf{u} \in S.

因此,SS对加法和数乘封闭,且包含零向量,故SS是一个向量空间。

结论:nn元齐次线性方程组A𝒙=𝟎A\mathbf{x} = \mathbf{0}的解集SS构成一个向量空间

(通常称为解空间,零空间或核空间,记作ker(A)ker(A))。

验证:nn元齐次线性方程组的解集是一个向量空间

例子

考虑一个3元齐次线性方程组:A=[121242],Ax=0,其中x=[x1x2x3]A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & - 1 \\ 2 & 4 & - 2 \end{bmatrix},\quad Ax = 0,\quad\text{其中}x = \begin{bmatrix} x_{1} \\ x_{2} \\ x_{3} \end{bmatrix}

即方程组为:{x1+2x2x3=02x1+4x22x3=0\left\{ \begin{matrix} x_{1} + 2x_{2} - x_{3} = 0 \\ 2x_{1} + 4x_{2} - 2x_{3} = 0 \end{matrix} \right.\

三、求解解集 SS

得:x=[2s+tst]=s[210]+t[101]x = \begin{bmatrix} - 2s + t \\ s \\ t \end{bmatrix} = s\begin{bmatrix} - 2 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + t\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix}

因此,解集为:S={s[210]+t[101]|s,t}S = \left\{ s\begin{bmatrix} - 2 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + t\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix}\, \middle| \, s,t \in \mathbb{R} \right\}

四、验证向量空间性质

1. 零向量在 SS

s=0,t=0s = 0,t = 0,得 x=0x = 0,显然满足 A0=0A0 = 0,所以 0S0 \in S

2. 加法封闭性

任取 u,vSu,v \in S,即存在 s1,t1,s2,t2s_{1},t_{1},s_{2},t_{2}

使得:u=s1[210]+t1[101],v=s2[210]+t2[101]u = s_{1}\begin{bmatrix} - 2 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + t_{1}\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix},\quad v = s_{2}\begin{bmatrix} - 2 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + t_{2}\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix}

u+v=(s1+s2)[210]+(t1+t2)[101]Su + v = (s_{1} + s_{2})\begin{bmatrix} - 2 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + (t_{1} + t_{2})\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} \in S

A(u+v)=Au+Av=0+0=0A(u + v) = Au + Av = 0 + 0 = 0,故 u+vSu + v \in S

3. 数乘封闭性

任取 cc \in \mathbb{R}uSu \in S,则cu=cs1[210]+ct1[101]Scu = cs_{1}\begin{bmatrix} - 2 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + ct_{1}\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} \in S

A(cu)=cAu=c0=0A(cu) = cAu = c \cdot 0 = 0,故 cuScu \in S

五、结论

此例中,齐次线性方程组的解集 SS 满足向量空间的三个基本条件,

因此是一个向量空间(更准确地说,是 3\mathbb{R}^{3} 的子空间)。

这验证了:任意 nn 元齐次线性方程组 Ax=0Ax = 0 的解集都是一个向量空间。

例21 非齐次线性方程组的解集S={x|Ax=b}不是向量空间

证明:

一个集合是向量空间需要满足一些条件,特别是必须包含零向量(即加法单位元),并且对加法和数乘封闭。

1.零向量不在SS中(除非𝒃=𝟎\mathbf{b} = \mathbf{0}):

考虑零向量𝟎\mathbf{0}。代入方程:A𝟎=𝟎A\mathbf{0} = \mathbf{0}

A𝟎=𝟎𝒃A\mathbf{0} = \mathbf{0} \neq \mathbf{b}(除非𝒃=𝟎\mathbf{b} = \mathbf{0})。

因此,除非𝒃=𝟎\mathbf{b} = \mathbf{0}(此时方程组是齐次的),否则𝟎S\mathbf{0} \notin S

而如果𝒃=𝟎\mathbf{b} = \mathbf{0},则方程组是齐次的,解集是向量空间。

但这里是非齐次(𝒃𝟎\mathbf{b} \neq \mathbf{0}),所以𝟎S\mathbf{0} \notin S

由于向量空间必须包含零向量,而SS不包含零向量(当𝒃𝟎\mathbf{b} \neq \mathbf{0}),

所以SS不是向量空间。

2.对加法不封闭:

假设𝒙1,𝒙2S\mathbf{x}_{1},\mathbf{x}_{2} \in S,即A𝒙1=𝒃A\mathbf{x}_{1} = \mathbf{b}A𝒙2=𝒃A\mathbf{x}_{2} = \mathbf{b}

考虑它们的和:A(𝒙1+𝒙2)=A𝒙1+A𝒙2=𝒃+𝒃=2𝒃A(\mathbf{x}_{1} + \mathbf{x}_{2}) = A\mathbf{x}_{1} + A\mathbf{x}_{2} = \mathbf{b} + \mathbf{b} = 2\mathbf{b}

2𝒃𝒃2\mathbf{b} \neq \mathbf{b}(因为𝒃𝟎\mathbf{b} \neq \mathbf{0}),所以𝒙1+𝒙2S\mathbf{x}_{1} + \mathbf{x}_{2} \notin S

因此,SS对加法不封闭。

3.对数乘不封闭(非零标量):

假设𝒙S\mathbf{x} \in S,即A𝒙=𝒃A\mathbf{x} = \mathbf{b}

考虑数乘k𝒙k\mathbf{x}(其中k1k \neq 1):A(k𝒙)=kA𝒙=k𝒃A(k\mathbf{x}) = kA\mathbf{x} = k\mathbf{b}

k𝒃𝒃k\mathbf{b} \neq \mathbf{b}(因为k1k \neq 1𝒃𝟎\mathbf{b} \neq \mathbf{0}),所以k𝒙Sk\mathbf{x} \notin S

因此,SS对数乘不封闭。

结论:

由于SS不包含零向量(当𝒃𝟎\mathbf{b} \neq \mathbf{0}),且对加法和数乘不封闭,

因此SS不是向量空间。

例22

设α,β为两个n维向量 ,定义集合L={ξ=tα+hβ | t , h ∈ R}

如果对属于集合L的任意ξ1 , ξ2和属于实数R的k,

有ξ12=(t1+t2)α+(h1+h2)β属于集合L , kξ1=(kt1)α+(kh1)β属于集合L

那么集合L是一个向量空间,并称此向量空间为由向量α,β所生成的向量空间。

一般地 , 由向量组a1 , a2 , ⋯ , am所生成的向量空间为以下形式:

L={x=λ1a12a2+⋯+λmam | λ1 , λ2 , ⋯ , λm ∈R}

例23设向量组a1 , ⋯ , am与向量组b1 , ⋯ ,b2等价

记L1={x=λ1a1+⋯+λmam | λ1 , ⋯ , λm ∈ R} , L2={x=μ1b1+⋯+μsbs | μ1 , ⋯ , μs ∈ R}

试证L1=L2

证:

1.证明L1L2L_{1} \subseteq L_{2}

由于向量组a1,,ama_{1},\ldots,a_{m}b1,,bsb_{1},\ldots,b_{s}等价,每一个aia_{i}都可以由b1,,bsb_{1},\ldots,b_{s}线性表示。

即存在常数ci1,,cisc_{i1},\ldots,c_{is} \in \mathbb{R} 使得:ai=ci1b1+ci2b2++cisbsi=1,,m.a_{i} = c_{i1}b_{1} + c_{i2}b_{2} + \cdots + c_{is}b_{s}\ ,i = 1,\ldots,m.

任取xL1x \in L_{1},则存在λ1,,λm\lambda_{1},\ldots,\lambda_{m} \in \mathbb{R}使得:x=λ1a1+λ2a2++λmam.x = \lambda_{1}a_{1} + \lambda_{2}a_{2} + \cdots + \lambda_{m}a_{m}.

将每个aia_{i}b1,,bsb_{1},\ldots,b_{s}线性表示代入:

x=λ1(c11b1++c1sbs)+λ2(c21b1++c2sbs)++λm(cm1b1++cmsbs).x = \lambda_{1}(c_{11}b_{1} + \cdots + c_{1s}b_{s}) + \lambda_{2}(c_{21}b_{1} + \cdots + c_{2s}b_{s}) + \cdots + \lambda_{m}(c_{m1}b_{1} + \cdots + c_{ms}b_{s}).

合并同类项:

x=(λ1c11+λ2c21++λmcm1)b1++(λ1c1s+λ2c2s++λmcms)bs.x = (\lambda_{1}c_{11} + \lambda_{2}c_{21} + \cdots + \lambda_{m}c_{m1})b_{1} + \cdots + (\lambda_{1}c_{1s} + \lambda_{2}c_{2s} + \cdots + \lambda_{m}c_{ms})b_{s}.

μj=λ1c1j+λ2c2j++λmcmj\mu_{j} = \lambda_{1}c_{1j} + \lambda_{2}c_{2j} + \cdots + \lambda_{m}c_{mj}j=1,,sj = 1,\ldots,s

则:x=μ1b1+μ2b2++μsbsL2.x = \mu_{1}b_{1} + \mu_{2}b_{2} + \cdots + \mu_{s}b_{s} \in L_{2}.

因此L1L2L_{1} \subseteq L_{2}.

2.证明L2L1L_{2} \subseteq L_{1}

同理,由于向量组等价,每一个bjb_{j}也可以由a1,,ama_{1},\ldots,a_{m}线性表示。

即存在常数dj1,,djmd_{j1},\ldots,d_{jm} \in \mathbb{R}使得:bj=dj1a1+dj2a2++djmamj=1,,s.b_{j} = d_{j1}a_{1} + d_{j2}a_{2} + \cdots + d_{jm}a_{m}\ ,j = 1,\ldots,s.

任取xL2x \in L_{2},则存在μ1,,μs\mu_{1},\ldots,\mu_{s} \in \mathbb{R}使得:x=μ1b1+μ2b2++μsbs.x = \mu_{1}b_{1} + \mu_{2}b_{2} + \cdots + \mu_{s}b_{s}.

将每个bjb_{j}a1,,ama_{1},\ldots,a_{m}线性表示代入:

x=μ1(d11a1++d1mam)+μ2(d21a1++d2mam)+x = \mu_{1}(d_{11}a_{1} + \cdots + d_{1m}a_{m}) + \mu_{2}(d_{21}a_{1} + \cdots + d_{2m}a_{m}) + \cdots

+μs(ds1a1++dsmam)+ \mu_{s}(d_{s1}a_{1} + \cdots + d_{sm}a_{m})

合并同类项:

x=(μ1d11+μ2d21++μsds1)a1++(μ1d1m+μ2d2m++μsdsm)am.x = (\mu_{1}d_{11} + \mu_{2}d_{21} + \cdots + \mu_{s}d_{s1})a_{1} + \cdots + (\mu_{1}d_{1m} + \mu_{2}d_{2m} + \cdots + \mu_{s}d_{sm})a_{m}.

λi=μ1d1i+μ2d2i++μsdsi\lambda_{i} = \mu_{1}d_{1i} + \mu_{2}d_{2i} + \cdots + \mu_{s}d_{si}i=1,,mi = 1,\ldots,m

则:x=λ1a1+λ2a2++λmamL1.x = \lambda_{1}a_{1} + \lambda_{2}a_{2} + \cdots + \lambda_{m}a_{m} \in L_{1}.

因此L2L1L_{2} \subseteq L_{1}.

由以上两部分,有L1L2L_{1} \subseteq L_{2}L2L1L_{2} \subseteq L_{1},故L1=L2L_{1} = L_{2}.

定义7 设有向量空间V1及V2 , 若V1包含于V2 , 就称V1是V2 的子空间

例如任何由n维向量所组成的向量空间V , 总有V包含于Rn

这样的向量空间总是Rn的子空间

据此可知,例18、例20、例22中的向量空间均是Rn的子空间

定义8设V是向量空间 , 如果r个向量a1 , a2 , ⋯ , ar属于V , 且满足

(i)a1 , a2 , ⋯ , ar线性无关

(ii)V中任一向量都可由a1 , a2 , ⋯ , ar线性表示

那么 , 向量组a1 , a2 , ⋯ , ar就称为向量空间V的一个基

r称为向量空间V的维数 ,记作dim(V), 并称V为r维向量空间

如果向量空间V没有基 , 那么V的维数为0 , 0维向量空间只含一个零向量0

若把向量空间V看作向量组 , 则由最大无关组的等价定义可知

V的基就是向量组的最大无关组 , V的维数就是向量组的秩

例如 , 由例8知 ,

任何n个线性无关的n维向量都可以是向量空间Rn的一个基

且由此可知Rn的维数为n , 所以我们把Rn称为n维向量空间

又如 , 向量空间V={x=[0x2xn]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ x_{2} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ x_{n} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack | x2 , ⋯ ,xn ∈ R}的一个基

可取为e2=[0100]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ \vdots \\ 0 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack, ⋯ , en=[0001]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ \vdots \\ 1 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack,并由此可知它是n-1维向量空间

设由向量组a1 , a2 , ⋯ , am所生成的向量空间

L={x=λ1a12 a2 + ⋯ + λmam | λ1 , λ2 , ⋯ , λm ∈ R}

显然向量空间L与向量组a1 , a2 , ⋯ , am等价

所以向量组a1 , a2 , ⋯ , am的最大无关组就是L的一个基,

向量组a1 , a2 , ⋯ , am的秩就是L的维数

若向量组a1 , a2 , ⋯ , ar是向量空间V的一个基

则V可表示为V={x=λ1a12 a2 + ⋯ + λrar | λ1 , λ2 , ⋯ , λr ∈ R}

即V是基所生成的向量空间 , 这就较清楚地显示出向量空间V的构造

例如齐次线性方程组的解空间S={x|Ax=0}

若能找到解空间的一个基ξ1 , ξ2 , ⋯ , ξn-r

则解空间可表示为S={x=c1ξ1 + c2ξ2 +⋯+ cn-rξn-r | c1 , c2 , ⋯ , cn-r ∈ R}

定义9 如果在向量空间V中取定一个基a1 , a2 , ⋯ , ar

那么V中任一向量x可惟一地表示为x=λ1a12 a2 + ⋯ + λrar

数组λ1 , λ2 , ⋯ , λr 称为向量x在基a1 , a2 , ⋯ , ar中的坐标

特别地 , 在n维向量空间Rn中取单位坐标向量组e1 , e2 , ⋯ , en为基,

则以x1 , x2 , ⋯ , xn为分量的向量x , 可表示为x=x1e1 + x2e2 + ⋯ + xnen

可见向量在基e1 , e2 , ⋯ , en中的坐标就是该向量的分量

因此,e1 , e2 , ⋯ , en叫做Rn中的自然基

例24a1=[221],a2=[212],a3=[122],b1=[104],b2=[432],a_{1} = \begin{bmatrix} 2 \\ 2 \\ - 1 \end{bmatrix},a_{2} = \begin{bmatrix} 2 \\ - 1 \\ 2 \end{bmatrix},a_{3} = \begin{bmatrix} - 1 \\ 2 \\ 2 \end{bmatrix}\ ,\ b_{1} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ - 4 \end{bmatrix},b_{2} = \begin{bmatrix} 4 \\ 3 \\ 2 \end{bmatrix},

验证a1 , a2 , a3是R3的一个基 , 并求b1 , b2在这个基中的坐标

一、验证 a1,a2,a3a_{1},a_{2},a_{3}3\mathbb{R}^{3} 的一个基

要验证 a1,a2,a3a_{1},a_{2},a_{3}3\mathbb{R}^{3} 的基,需满足两个条件:

1. a1,a2,a3a_{1},a_{2},a_{3} 线性无关;

2. 任意 3\mathbb{R}^{3} 中的向量可由 a1,a2,a3a_{1},a_{2},a_{3} 线性表示

(因 3\mathbb{R}^{3} 是3维空间,3个线性无关向量必为基)。

矩阵秩法(通用,适用于任意 nn 维空间)

原理 向量组的 秩(极大线性无关组的个数)= 向量组的个数 \Leftrightarrow 向量组线性无关。

对于 n\mathbb{R}^{n},若向量组个数 = nn 且秩 = nn,则该向量组是基。

步骤

1. 构造矩阵 A=[a1,a2,a3]A = \lbrack a_{1},a_{2},a_{3}\rbrack

2. 求矩阵 AA 的秩(通过初等行变换化为行阶梯形,非零行的个数即为秩):

A=[221212122]行变换[122033009]A = \begin{bmatrix} 2 & 2 & - 1 \\ 2 & - 1 & 2 \\ - 1 & 2 & 2 \end{bmatrix}\overset{\text{行变换}}{\rightarrow}\begin{bmatrix} 1 & - 2 & - 2 \\ 0 & 3 & 3 \\ 0 & 0 & 9 \end{bmatrix}

(行变换过程:交换第1、3行并乘-1;第2行减2×第1行;第3行减2×第1行;后续消元得到上三角矩阵)

3. 行阶梯形有3个非零行,故 rank(A)=3\text{rank}(A) = 3

4. 结论:向量组个数 = 秩 = 3(3\mathbb{R}^{3} 维数),故 a1,a2,a3a_{1},a_{2},a_{3}3\mathbb{R}^{3} 的基。

二、求 b1,b2b_{1},b_{2} 在基 a1,a2,a3a_{1},a_{2},a_{3} 中的坐标

坐标定义

b=x1a1+x2a2+x3a3b = x_{1}a_{1} + x_{2}a_{2} + x_{3}a_{3},则 (x1,x2,x3)T(x_{1},x_{2},x_{3})^{T}bb 在该基下的坐标,

等价于解非齐次方程组 Ax=bAx = bA=[a1,a2,a3]A = \lbrack a_{1},a_{2},a_{3}\rbrack)。

(1)求 b1=[104]b_{1} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ - 4 \end{bmatrix} 的坐标

步骤1:构造方程组 Ax=b1Ax = b_{1}

{2x1+2x2x3=1(1)2x1x2+2x3=0(2)x1+2x2+2x3=4(3)\left\{ \begin{matrix} 2x_{1} + 2x_{2} - x_{3} = 1\quad(1) \\ 2x_{1} - x_{2} + 2x_{3} = 0\quad(2) \\ - x_{1} + 2x_{2} + 2x_{3} = - 4\quad(3) \end{matrix} \right.\

步骤2:消元求解 得x1=23x_{1} = \frac{2}{3}x2=23x_{2} = - \frac{2}{3}x3=1x_{3} = - 1

结论:b1b_{1} 的坐标为 (23,23,1)T\left( \frac{2}{3}, - \frac{2}{3}, - 1 \right)^{T}

(2)求 b2=[432]b_{2} = \begin{bmatrix} 4 \\ 3 \\ 2 \end{bmatrix} 的坐标 步骤1:构造方程组 Ax=b2Ax = b_{2}

{2x1+2x2x3=4(1)2x1x2+2x3=3(2)x1+2x2+2x3=2(3)\left\{ \begin{matrix} 2x_{1} + 2x_{2} - x_{3} = 4\quad(1) \\ 2x_{1} - x_{2} + 2x_{3} = 3\quad(2) \\ - x_{1} + 2x_{2} + 2x_{3} = 2\quad(3) \end{matrix} \right.\

步骤2:消元求解得 x1=43x_{1} = \frac{4}{3}x2=1x_{2} = 1x3=23x_{3} = \frac{2}{3}

结论:b2b_{2} 的坐标为 (43,1,23)T\left( \frac{4}{3},1,\frac{2}{3} \right)^{T}

最终结果 1. a1,a2,a3a_{1},a_{2},a_{3}3\mathbb{R}^{3} 的一个基(已验证);

2. b1b_{1} 在该基下的坐标:(23,23,1)T\boxed{\left( \frac{2}{3}, - \frac{2}{3}, - 1 \right)^{T}}

3. b2b_{2} 在该基下的坐标:(43,1,23)T\boxed{\left( \frac{4}{3},1,\frac{2}{3} \right)^{T}}

例25在ℝ³中取定一个旧基α₁,α₂,α₃,再取一个新基β₁,β₂,β₃。

求用旧基α₁,α₂,α₃表示新基β₁,β₂,β₃的表示式(基变换公式),

并求任一向量在两个基中的坐标关系式(坐标变换公式)。

解:

1.用旧基表示新基的表示式

设旧基为α₁,α₂,α₃,新基为β₁,β₂,β₃。

每个新基向量都可以用旧基向量的线性组合表示:

对于β₁:设β1=p11α1+p21α2+p31α3,\beta_{1} = p_{11}\alpha_{1} + p_{21}\alpha_{2} + p_{31}\alpha_{3},

求出组合系数p11,p21,p31p_{11},p_{21},p_{31}

对于β₂:设β2=p12α1+p22α2+p32α3,\beta_{2} = p_{12}\alpha_{1} + p_{22}\alpha_{2} + p_{32}\alpha_{3},

求出组合系数p12,p22,p32p_{12},p_{22},p_{32}

对于β₃:设β3=p13α1+p23α2+p33α3,\beta_{3} = p_{13}\alpha_{1} + p_{23}\alpha_{2} + p_{33}\alpha_{3},

求出组合系数p13,p23,p33p_{13},p_{23},p_{33}

基变换公式(旧基表示新基)表示为:{β1=p11α1+p21α2+p31α3β2=p12α1+p22α2+p32α3β3=p13α1+p23α2+p33α3\left\{ \begin{matrix} \beta_{1} = p_{11}\alpha_{1} + p_{21}\alpha_{2} + p_{31}\alpha_{3} \\ \beta_{2} = p_{12}\alpha_{1} + p_{22}\alpha_{2} + p_{32}\alpha_{3} \\ \beta_{3} = p_{13}\alpha_{1} + p_{23}\alpha_{2} + p_{33}\alpha_{3} \end{matrix} \right.\

得基变换系数向量组:[p11p21p31],[p12p22p32],[p13p23p33].\begin{bmatrix} p_{11} \\ p_{21} \\ p_{31} \end{bmatrix},\quad\begin{bmatrix} p_{12} \\ p_{22} \\ p_{32} \end{bmatrix},\quad\begin{bmatrix} p_{13} \\ p_{23} \\ p_{33} \end{bmatrix}.

2. 坐标变换公式(新坐标表示旧坐标):

设向量 φ 在旧基下的坐标为 (x1,x2,x3)(x_{1},x_{2},x_{3}),即:φ=x1α1+x2α2+x3α3\varphi = x_{1}\alpha_{1} + x_{2}\alpha_{2} + x_{3}\alpha_{3}

设向量 φ 在新基下的坐标为 (y1,y2,y3)(y_{1},y_{2},y_{3}),即:φ=y1β1+y2β2+y3β3\varphi = y_{1}\beta_{1} + y_{2}\beta_{2} + y_{3}\beta_{3}

φ=y1β1+y2β2+y3β3\varphi = y_{1}\beta_{1} + y_{2}\beta_{2} + y_{3}\beta_{3}

φ=y1(p11α1+p21α2+p31α3)+y2(p12α1+p22α2+p32α3)\varphi = y_{1}(p_{11}\alpha_{1} + p_{21}\alpha_{2} + p_{31}\alpha_{3}) + y_{2}(p_{12}\alpha_{1} + p_{22}\alpha_{2} + p_{32}\alpha_{3})

+y3(p13α1+p23α2+p33α3)+ y_{3}(p_{13}\alpha_{1} + p_{23}\alpha_{2} + p_{33}\alpha_{3})

整理得:

φ=(p11y1+p12y2+p13y3)α1+(p21y1+p22y2+p23y3)α2\varphi = (p_{11}y_{1} + p_{12}y_{2} + p_{13}y_{3})\alpha_{1} + (p_{21}y_{1} + p_{22}y_{2} + p_{23}y_{3})\alpha_{2}

+(p31y1+p32y2+p33y3)α3+ (p_{31}y_{1} + p_{32}y_{2} + p_{33}y_{3})\alpha_{3}

再由φ=x1α1+x2α2+x3α3\varphi = x_{1}\alpha_{1} + x_{2}\alpha_{2} + x_{3}\alpha_{3}

得向量φ\varphi在两个基中的坐标关系式:{x1=p11y1+p12y2+p13y3x2=p21y1+p22y2+p23y3x3=p31y1+p32y2+p33y3\left\{ \begin{matrix} x_{1} = p_{11}y_{1} + p_{12}y_{2} + p_{13}y_{3} \\ x_{2} = p_{21}y_{1} + p_{22}y_{2} + p_{23}y_{3} \\ x_{3} = p_{31}y_{1} + p_{32}y_{2} + p_{33}y_{3} \end{matrix} \right.\

y1,y2,y3y_{1},y_{2},y_{3} 视为未知数,解该方程组,

即可通过旧坐标 (x1,x2,x3)(x_{1},x_{2},x_{3}) 求得新坐标 (y1,y2,y3)(y_{1},y_{2},y_{3})

例26 设3\mathbb{R}^{3}的两个基为

:α1=[100],α2=[110],α3=[111],:β1=[121],β2=[233],β3=[371].旧基:\alpha_{1} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix},\alpha_{2} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix},\alpha_{3} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix},新基:\beta_{1} = \begin{bmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix},\beta_{2} = \begin{bmatrix} 2 \\ 3 \\ 3 \end{bmatrix},\beta_{3} = \begin{bmatrix} 3 \\ 7 \\ 1 \end{bmatrix}.

(1) 设向量φ\varphi在旧基下的坐标为[212]\begin{bmatrix} - 2 \\ 1 \\ 2 \end{bmatrix},求φ\varphi在新基下的坐标

(2) 求旧基到新基的由基变换系数构成的向量组

解:设向量φ在旧基中的坐标为x=[x1x2x3]x = \begin{bmatrix} x_{1} \\ x_{2} \\ x_{3} \end{bmatrix},在新基中的坐标为y=[y1y2y3]y = \begin{bmatrix} y_{1} \\ y_{2} \\ y_{3} \end{bmatrix}

(1)由基变换公式(新基β表示旧基α)

对每个旧基向量αj\alpha_{j}有:αj=q1jβ1+q2jβ2+q3jβ3\alpha_{j} = q_{1j}\beta_{1} + q_{2j}\beta_{2} + q_{3j}\beta_{3}

α1=[100]=q11[121]+q21[233]+q31[371]\alpha_{1} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix} = q_{11}\begin{bmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix} + q_{21}\begin{bmatrix} 2 \\ 3 \\ 3 \end{bmatrix} + q_{31}\begin{bmatrix} 3 \\ 7 \\ 1 \end{bmatrix},解得:q11=18,q21=5,q31=3q_{11} = - 18,q_{21} = 5,q_{31} = 3

α2=[110]=q12[121]+q22[233]+q32[371]\alpha_{2} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} = q_{12}\begin{bmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix} + q_{22}\begin{bmatrix} 2 \\ 3 \\ 3 \end{bmatrix} + q_{32}\begin{bmatrix} 3 \\ 7 \\ 1 \end{bmatrix},解得:q12=11,q22=3,q32=2q_{12} = - 11,q_{22} = 3,q_{32} = 2

α3=[111]=q13[121]+q23[233]+q33[371]\alpha_{3} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix} = q_{13}\begin{bmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix} + q_{23}\begin{bmatrix} 2 \\ 3 \\ 3 \end{bmatrix} + q_{33}\begin{bmatrix} 3 \\ 7 \\ 1 \end{bmatrix},解得:q13=6,q23=2,q33=1q_{13} = - 6,q_{23} = 2,q_{33} = 1

因此,φ\varphi在新基中的坐标为:

[y1y2y3]=x1[q11q21q31]+x2[q12q22q32]+x3[q13q23q33]=x1[1853]+x2[1132]+x3[621]\begin{bmatrix} y_{1} \\ y_{2} \\ y_{3} \end{bmatrix} = x_{1}\begin{bmatrix} q_{11} \\ q_{21} \\ q_{31} \end{bmatrix} + x_{2}\begin{bmatrix} q_{12} \\ q_{22} \\ q_{32} \end{bmatrix} + x_{3}\begin{bmatrix} q_{13} \\ q_{23} \\ q_{33} \end{bmatrix} = x_{1}\begin{bmatrix} - 18 \\ 5 \\ 3 \end{bmatrix} + x_{2}\begin{bmatrix} - 11 \\ 3 \\ 2 \end{bmatrix} + x_{3}\begin{bmatrix} - 6 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix}

=(2)×[1853]+1×[1132]+2×[621]=[1332]= ( - 2) \times \begin{bmatrix} - 18 \\ 5 \\ 3 \end{bmatrix} + 1 \times \begin{bmatrix} - 11 \\ 3 \\ 2 \end{bmatrix} + 2 \times \begin{bmatrix} - 6 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 13 \\ - 3 \\ - 2 \end{bmatrix}

(2)根据基变换公式(旧基α表示新基β):

对每个新基向量βj\beta_{j}有:βj=p1jα1+p2jα2+p3jα3\beta_{j} = p_{1j}\alpha_{1} + p_{2j}\alpha_{2} + p_{3j}\alpha_{3}

β1=[121]=p11[100]+p21[110]+p31[111]\beta_{1} = \begin{bmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix} = p_{11}\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix} + p_{21}\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + p_{31}\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix},解得:p11=1,p21=1,p31=1p_{11} = - 1,p_{21} = 1,p_{31} = 1

β2=[233]=p12[100]+p22[110]+p32[111]\beta_{2} = \begin{bmatrix} 2 \\ 3 \\ 3 \end{bmatrix} = p_{12}\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix} + p_{22}\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + p_{32}\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix},解得:p12=1,p22=0,p32=3p_{12} = - 1,p_{22} = 0,p_{32} = 3

β3=[371]=p13[100]+p23[110]+p33[111]\beta_{3} = \begin{bmatrix} 3 \\ 7 \\ 1 \end{bmatrix} = p_{13}\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix} + p_{23}\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + p_{33}\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix},解得:p13=4,p23=6,p33=1p_{13} = - 4,p_{23} = 6,p_{33} = 1

因此,φ\varphi在旧基中的坐标为:

[x1x2x3]=y1[p11p21p31]+y2[p12p22p32]+y3[p13p23p33]=y1[111]+y2[103]+y3[461]\begin{bmatrix} x_{1} \\ x_{2} \\ x_{3} \end{bmatrix} = y_{1}\begin{bmatrix} p_{11} \\ p_{21} \\ p_{31} \end{bmatrix} + y_{2}\begin{bmatrix} p_{12} \\ p_{22} \\ p_{32} \end{bmatrix} + y_{3}\begin{bmatrix} p_{13} \\ p_{23} \\ p_{33} \end{bmatrix} = y_{1}\begin{bmatrix} - 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix} + y_{2}\begin{bmatrix} - 1 \\ 0 \\ 3 \end{bmatrix} + y_{3}\begin{bmatrix} - 4 \\ 6 \\ 1 \end{bmatrix}