返回

为了更好地理解矩阵的秩的概念,

重新讨论上节引例中增广矩阵B及其行阶梯形矩阵B4和B5

B= [ 2 1 4 3 1 1 6 6 1 2 2 9 1 1 2 7 2 4 4 9 ] r [ 1 0 0 0 1 1 0 0 2 1 0 0 1 1 1 0 4 0 3 0 ] \left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 4 \\ 3 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 6 \\ 6 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ - 2 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 2 \\ - 9 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 2 \\ 7 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ 4 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 4 \\ 9 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack\overset{r}{\Rightarrow}\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 2 \\ - 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 4 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 3 \\ 0 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack =B4

r [ 1 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 4 3 3 0 ] \overset{r}{\Rightarrow}\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ - 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 4 \\ 3 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 3 \\ 0 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack =B5

我们发现B4和B5都恰好有3个非零行.

定义4在m×n矩阵A中 , 任取k行与k列(k⩽m , k⩽n),

位于这些行列交叉处的k2个元素,

不改变它们在A中所处的位置次序而得的k阶行列式,

称为矩阵A的k阶子式

m×n矩阵A的k阶子式共有 C m k C n k C_{m}^{k} \bullet C_{n}^{k}

现在来观察行阶梯形矩阵B4的子式

取B4的第1、第2、第3行和第1、第2、第4列 , 得到三阶非零子式 | 1 1 1 0 1 1 0 0 1 | \left| \begin{matrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 \end{matrix} \right|

而它的任一四阶子式都将因含有零行而成为0

换言之 , B4中非零子式的最高阶数是3

同样B5中非零子式的最高阶数也是3

非零子式在矩阵的初等行变换中的意义可以表述成如下的引理.

引理 设A r \begin{matrix} r \\ \sim \end{matrix} B , 则A与B中非零子式的最高阶数相等

即矩阵初等行变换,不改变非零子式的最高阶数。

举例验证:

1.交换两行( r i r j r_{i} \leftrightarrow r_{j}

A = ( 1 2 3 4 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} 其行列式 d e t ( A ) = 2 0 det(A) = - 2 \neq 0 ,说明A有2阶非零子式。

对A进行交换行变换: B = ( 3 4 1 2 ) B = \begin{pmatrix} 3 & 4 \\ 1 & 2 \end{pmatrix}

取B的2阶子式(全部行和列): d e t ( B ) = 3 × 2 4 × 1 = 6 4 = 2 0 det(B) = 3 \times 2 - 4 \times 1 = 6 - 4 = 2 \neq 0

说明交换后仍有非零2阶子式,

2.某行乘以非零常数( r i × k r_{i} \times k

A = ( 1 2 3 4 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} ,取2阶子式 d e t ( A ) = 2 0 det(A) = - 2 \neq 0

对第2行乘以 k = 2 k = 2 B = ( 1 2 6 8 ) B = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 6 & 8 \end{pmatrix}

取2阶子式: d e t ( B ) = 1 × 8 2 × 6 = 8 12 = 4 0 det(B) = 1 \times 8 - 2 \times 6 = 8 - 12 = - 4 \neq 0

说明乘以非零常数后非零子式仍然非零。

3.某行加上另一行的k倍( r i + k r j r_{i} + kr_{j}

情况①:原非零子式不包含被变换的行

A = ( 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} ,取一个2阶非零子式,不包含第1行,

例如:取第2、3行,第1、2列: D = 4 5 7 8 = 32 35 = 3 0 D = \begin{vmatrix} 4 & 5 \\ 7 & 8 \end{vmatrix} = 32 - 35 = - 3 \neq 0

对A做变换 r 1 r 1 + 2 r 2 r_{1} \leftarrow r_{1} + 2r_{2} 得: B = ( 9 12 15 4 5 6 7 8 9 ) B = \begin{pmatrix} 9 & 12 & 15 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix}

取B中与D相同位置(第2、3行,第1、2列)的子式:

D 1 = 4 5 7 8 = 3 0 D_{1} = \begin{vmatrix} 4 & 5 \\ 7 & 8 \end{vmatrix} = - 3 \neq 0 ,不变,仍非零。

情况②:原非零子式包含被变换的行,且同时包含变换的两行

A = ( 1 2 3 4 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} ,取2阶子式 D = d e t ( A ) = 2 0 D = det(A) = - 2 \neq 0 ,包含第1、2行。

对A做变换 r 1 r 1 + 2 r 2 r_{1} \leftarrow r_{1} + 2r_{2} B = ( 7 10 3 4 ) B = \begin{pmatrix} 7 & 10 \\ 3 & 4 \end{pmatrix}

则: D 1 = d e t ( B ) = 28 30 = 2 0 D_{1} = det(B) = 28 - 30 = - 2 \neq 0

D 2 D_{2} (替换第一行为第二行)为: D 2 = 3 4 3 4 = 0 D_{2} = \begin{vmatrix} 3 & 4 \\ 3 & 4 \end{vmatrix} = 0

此时 D 1 = D + k D 2 = D 0 D_{1} = D + kD_{2} = D \neq 0

情况③:原非零子式包含被变换的行,但不包含被加行

A = ( 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} ,取2阶子式,包含第1行,不包含第2行,

例如:取第1、3行,第1、2列: D = 1 2 7 8 = 8 14 = 6 0 D = \begin{vmatrix} 1 & 2 \\ 7 & 8 \end{vmatrix} = 8 - 14 = - 6 \neq 0

对A做变换 r 1 r 1 + 2 r 2 r_{1} \leftarrow r_{1} + 2r_{2} B = ( 9 12 15 4 5 6 7 8 9 ) B = \begin{pmatrix} 9 & 12 & 15 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix}

取B中对应位置(第1、3行,第1、2列):

D 1 = 9 12 7 8 = 72 84 = 12 D_{1} = \begin{vmatrix} 9 & 12 \\ 7 & 8 \end{vmatrix} = 72 - 84 = - 12

再计算 D 2 D_{2} (将第一行替换为第二行): D 2 = 4 5 7 8 = 3 D_{2} = \begin{vmatrix} 4 & 5 \\ 7 & 8 \end{vmatrix} = - 3

则: D 1 = D + 2 D 2 = 6 + ( 6 ) = 12 0 D_{1} = D + 2D_{2} = - 6 + ( - 6) = - 12 \neq 0

说明 D 1 D_{1} D 2 D_{2} 至少有一个非零,B有2阶非零子式。

总结:以上例子覆盖了所有情况:

1.交换两行

2.某行乘以非零常数

3.某行加另一行的k倍:

子式不包含被变换行

子式包含两行(且两行均参与变换)

子式包含被变换行但不包含被加行

(此时新子式由原子式与另一个子式线性组合得到,至少一个非零)

这些例子验证了:若 A r B A\overset{r}{\sim}B ,则它们非零子式的最高阶数相同。

即矩阵初等行变换,不改变非零子式的最高阶数。

一般性证明:

证:我们分为几个步骤证明。

第一步:先证 B B A A 经过一次初等行变换得到的情形

D D A A 中的一个 r r 阶非零子式(即 D 0 D \neq 0 )。

我们分三种初等行变换进行讨论:

1.交换两行: r i r j r_{i} \leftrightarrow r_{j}

B B 中取与 D D 相同列、对应行(交换后)的子式 D 1 D_{1}

根据行列式性质, D 1 = D D_{1} = - D D 1 = D D_{1} = D

(若交换的两行都在子式中,则变号;否则不变)。

因为 D 0 D \neq 0 ,所以 D 1 0 D_{1} \neq 0

2.某行乘以非零常数 k k r i × k r_{i} \times k

B B 中取与 D D 相同位置的行列式 D 1 D_{1}

若该行在子式中,则 D 1 = k D D_{1} = kD ;否则 D 1 = D D_{1} = D

因为 D 0 D \neq 0 k 0 k \neq 0 ,所以 D 1 0 D_{1} \neq 0

3.某行加上另一行的 k k 倍: r i + k r j r_{i} + kr_{j}

这是三种情况中最复杂的,我们进一步分析。

不失一般性,假设变换为 r 1 r 1 + k r 2 r_{1} \leftarrow r_{1} + kr_{2} (其它情况同理可证)。

D D A A 的一个 r r 阶非零子式,取 D D 对应的行和列。

B B 中取相同的列,行对应变换后的行,得到子式 D 1 D_{1}

分两种情况:

D D 不包含 A A 的第1行

此时 D D B B 中对应的子式 D 1 D_{1} D D 完全相同

(因为第1行未被包含,未受变换影响),故 D 1 = D 0 D_{1} = D \neq 0

D D 包含 A A 的第1行

D D 由第1行、第 p p 行、…、第 q q 行组成(共 r r 行)。

B B 中对应子式 D 1 D_{1} 的第1行变为 r 1 + k r 2 r_{1} + kr_{2} ,其它行不变。

由行列式的线性性质(对第一行展开):

D 1 = | r 1 + k r 2 r p r q | = | r 1 r p r q | + k | r 2 r p r q | = D + k D 2 D_{1} = \left| \begin{matrix} r_{1} + kr_{2} \\ r_{p} \\ \vdots \\ r_{q} \end{matrix} \right| = \left| \begin{matrix} r_{1} \\ r_{p} \\ \vdots \\ r_{q} \end{matrix} \right| + k\left| \begin{matrix} r_{2} \\ r_{p} \\ \vdots \\ r_{q} \end{matrix} \right| = D + kD_{2}

其中 D 2 D_{2} 是将 D D 中第1行替换为第2行得到的子式。

再分两种情况:

p = 2 p = 2 (即 D D 同时包含第1行和第2行),

D 2 D_{2} 有两行相同,故 D 2 = 0 D_{2} = 0 ,于是 D 1 = D 0 D_{1} = D \neq 0

p 2 p \neq 2 ,则 D 2 D_{2} 也是 B B 的一个 r r 阶子式。

D = D 1 k D 2 0 D = D_{1} - kD_{2} \neq 0 可知, D 1 D_{1} D 2 D_{2} 不可能同时为零,

因此 B B 中至少有一个 r r 阶非零子式( D 1 D_{1} D 2 D_{2} )。

第二步:比较最高阶数

记: s s = A A 中非零子式的最高阶数

t t = B B 中非零子式的最高阶数

由第一步可知:对 A A 中任意一个 r r 阶非零子式, B B 中必存在一个 r r 阶非零子式。

因此,若 A A s s 阶非零子式,则 B B 也必有 s s 阶非零子式,于是 t s t \geq s

第三步:逆变换同理

由于初等变换是可逆的,若 A r B A\overset{r}{\sim}B ,则 B r A B\overset{r}{\sim}A

A A B B 互换,同理可得 s t s \geq t

第四步:结论

t s t \geq s s t s \geq t s = t s = t ,即行等价的矩阵具有相同的非零子式最高阶数。

第五步:推广到有限次变换

A A 经有限次初等行变换得到 B B ,可逐次应用上述一次变换的结论,

传递得到 A A B B 的非零子式最高阶数相同。

现在可以回答本节一开始提出的问题了

设矩阵C是任一与矩阵B行等价的行阶梯形矩阵

由引理 ,矩阵 C中非零子式的最高阶数应与矩阵B4中非零子式的最高阶数相同

即矩阵C有且仅有3个非零行

值得注意的是上面的讨论中

关心的并不是非零子式(作为行列式)本身 , 而是它的阶数

尤其是非零子式的最高阶数、

由此给出矩阵的秩的定义:

定义5 设在矩阵A中有一个不等于0的r阶子式D

且所有r+1阶子式(如果存在的话)全等于0

那么D称为矩阵A的最高阶非零子式

数r称为矩阵A的秩 , 记作R(A)

并规定零矩阵的秩等于0

由行列式的展开定理可知

在矩阵A中,当所有r+1阶子式全等于0时

所有高于r+1阶的子式也全等于0

因此把r阶非零子式称为最高阶非零子式

而A的秩R(A)就是A的非零子式的最高阶数

由于R(A)是A的非零子式的最高阶数,

因此 , 若矩阵A中有某个s阶子式不为0 , 则R(A)⩾s

若A中所有t阶子式全为0 , 则R(A)<t

显然 , 若A为m×n矩阵 , 则0⩽R(A)⩽min{m , n}

由于行列式与其转置行列式相等

因此AT的子式与A的子式对应相等 , 从而R(AT)= R(A)

对于n阶矩阵A (方阵A), 由于A的n阶子式只有一个|A|

故当|A|≠0时 , R(A)=n , 当|A|=0时R(A)<n

可逆矩阵的秩等于矩阵的阶数

不可逆矩阵的秩小于矩阵的阶数

因此,可逆矩阵又称满秩矩阵 , 不可逆矩阵(奇异矩阵)又称降秩矩阵

矩阵的初等变换作为一种运算 , 其深刻意义在于它不改变矩阵的秩 ,

定理2 若A与B等价 , 则A的秩R(A)等于B的秩R(B)

证:由引理 , 只须证明A经初等列变换变成B的情形

这时AT经初等行变换变为BT , 由引理知R(AT)=R(BT)

又R(A)=R(AT) , R(B)=R(BT) , 因此R(A)= R(B)

总之 , 若A经有限次初等变换变为B(即A~B),则R(A)=R(B)

由于A ~B的充分必要条件是有可逆矩阵P , Q , 使PAQ=B , 因此可得

推论 若可逆矩阵P , Q使PAQ=B , 则R(A)=R(B)

对于一般的矩阵 , 当行数与列数较高时 , 按定义求秩是很麻烦的

然而对于行阶梯形矩阵 , 如前所示,它的秩就等于非零行的行数 ,

因此依据定理2把矩阵化为行阶梯形矩阵来求秩是方便而有效的方法

例5求矩阵A和B的秩,

其中A= [ 1 2 3 2 3 5 4 7 1 ] \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 2 & 3 & - 5 \\ 4 & 7 & 1 \end{bmatrix} , B= [ 3 3 2 1 2 2 0 6 0 3 1 4 5 6 5 1 0 1 3 4 ] \left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 3 \\ 3 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 2 \\ 1 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ - 2 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 6 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 3 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 1 \\ - 4 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 5 \\ 6 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 5 \\ - 1 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ - 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 3 \\ 4 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

解: 在A中 , 容易看出一个2阶子式 | 1 2 2 3 | \left| \begin{matrix} 1 & 2 \\ 2 & 3 \end{matrix} \right| \neq 0 ,

A的3阶子式只有一个|A| , 经计算可知|A|=0 , 因此R(A)=2

对B作初等行变换变成行阶梯形矩阵

B= [ 3 3 2 1 2 2 0 6 0 3 1 4 5 6 5 1 0 1 3 4 ] r 1 r 4 r 2 r 4 r 3 2 r 1 r 4 3 r 1 [ 1 0 0 0 6 4 12 16 4 3 9 12 1 1 7 8 4 1 11 12 ] \left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 3 \\ 3 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 2 \\ 1 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ - 2 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 6 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 3 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 1 \\ - 4 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 5 \\ 6 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 5 \\ - 1 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ - 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 3 \\ 4 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack\begin{array}{r} \begin{matrix} r_{1} \leftrightarrow r_{4} \\ r_{2} - r_{4} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \sim \\ r_{3} - 2r_{1} \\ r_{4} - 3r_{1} \end{matrix} \end{array}\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 6 \\ - 4 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 12 \\ - 16 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 4 \\ 3 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 9 \\ 12 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 7 \\ 8 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 4 \\ - 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 11 \\ - 12 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

r 3 3 r 2 r 4 4 r 2 [ 1 0 0 0 6 4 0 0 4 3 0 0 1 1 4 4 4 1 8 8 ] r 4 r 3 [ 1 0 0 0 6 4 0 0 4 3 0 0 1 1 4 0 4 1 8 0 ] \begin{matrix} r_{3} - 3r_{2} \\ r_{4} - 4r_{2} \\ \sim \end{matrix}\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 6 \\ - 4 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 4 \\ 3 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 4 \\ 4 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 4 \\ - 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 8 \\ - 8 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack\begin{matrix} r_{4} - r_{3} \\ \sim \end{matrix}\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 6 \\ - 4 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 4 \\ 3 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 4 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 4 \\ - 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 8 \\ 0 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

因为行阶梯形矩阵有3个非零行 , 所以R(B)=3

例6设A= [ 1 2 2 3 2 4 4 6 2 8 2 0 1 0 3 6 ] , \left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 2 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 2 \\ 3 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 2 \\ - 4 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 4 \\ - 6 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ 8 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 2 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 3 \\ - 6 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack\ ,\ b= [ 1 2 3 4 ] \left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 2 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 3 \\ 4 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

求矩陈A及矩阵B=(A , b)的秩

解:对B作初等行变换变为行阶梯形矩阵

设B的行阶梯形矩阵为 B ̃ \widetilde{B} =( A ̃ \widetilde{A} , b ̃ \widetilde{b} ) , 则 A ̃ \widetilde{A} 就是A的行阶梯形矩阵

故从 B ̃ \widetilde{B} =( A ̃ \widetilde{A} , b ̃ \widetilde{b} )中可同时看出R(A)及R(B)

B= [ 1 2 2 3 2 4 4 6 2 8 2 0 1 0 3 6 1 2 3 4 ] r 2 2 r 1 r 3 + 2 r 1 r 4 3 r 1 [ 1 0 0 0 2 0 0 0 2 4 2 6 1 2 1 3 1 0 5 1 ] \left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 2 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 2 \\ 3 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 2 \\ - 4 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 4 \\ - 6 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ 8 \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 2 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 3 \\ - 6 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 2 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 3 \\ 4 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack\ \begin{array}{r} \begin{matrix} r_{2} - 2r_{1} \\ r_{3} + 2r_{1} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \sim \\ r_{4} - 3r_{1} \end{matrix} \end{array}\ \left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 2 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ 4 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 2 \\ - 6 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ 2 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 1 \\ - 3 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 5 \\ 1 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

r 2 ÷ 2 r 3 r 2 r 4 + 3 r 2 [ 1 0 0 0 2 0 0 0 2 2 0 0 1 1 0 0 1 0 5 1 ] r 3 ÷ 5 r 4 r 3 [ 1 0 0 0 2 0 0 0 2 2 0 0 1 1 0 0 1 0 1 0 ] \begin{array}{r} \begin{matrix} r_{2} \div 2 \\ r_{3} - r_{2} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \sim \\ r_{4} + 3r_{2} \end{matrix} \end{array}\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 2 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ 2 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 5 \\ 1 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack\begin{matrix} r_{3} \div 5 \\ r_{4} - r_{3} \\ \sim \end{matrix}\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 2 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ 2 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

因此R(A)=2 , R(B)=3

例7设A= [ 1 3 5 2 2 6 1 λ 3 1 1 μ ] \left\lbrack \begin{matrix} 1 \\ 3 \\ 5 \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} 2 \\ 2 \\ 6 \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} - 1 \\ \lambda \\ 3 \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} 1 \\ - 1 \\ \mu \end{matrix} \right\rbrack , 已知R(A)=2 , 求λ与μ的值

解: A r 2 3 r 1 r 3 5 r 1 [ 1 0 0 2 4 4 1 λ + 3 8 1 4 μ 5 ] r 3 r 2 [ 1 0 0 2 4 0 1 λ + 3 5 λ 1 4 μ 1 ] \begin{matrix} r_{2} - 3r_{1} \\ r_{3} - 5r_{1} \\ \sim \end{matrix}\left\lbrack \begin{matrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{matrix}\ \ \ \ \ \begin{matrix} 2 \\ - 4 \\ - 4 \end{matrix}\ \ \ \ \ \begin{matrix} - 1 \\ \lambda + 3 \\ 8 \end{matrix}\ \ \ \ \ \begin{matrix} 1 \\ - 4 \\ \mu - 5 \end{matrix} \right\rbrack\begin{matrix} r_{3} - r_{2} \\ \sim \end{matrix}\left\lbrack \begin{matrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{matrix}\ \ \ \ \ \begin{matrix} 2 \\ - 4 \\ 0 \end{matrix}\ \ \ \ \ \begin{matrix} - 1 \\ \lambda + 3 \\ 5 - \lambda \end{matrix}\ \ \ \ \ \begin{matrix} 1 \\ - 4 \\ \mu - 1 \end{matrix} \right\rbrack

因R(A)=2 , 故 { 5 λ = 0 μ 1 = 0 \left\{ \begin{array}{r} 5 - \lambda = 0 \\ \mu - 1 = 0 \end{array} \right.\ , 即 { λ = 5 μ = 1 \left\{ \begin{array}{r} \lambda = 5 \\ \mu = 1 \end{array} \right.\

下面讨论矩阵的秩的性质.

前面我们已经提出了矩阵秩的一些最基本的性质 , 归纳起来有①0⩽R(Am×n)⩽min{m , n}

②R(AT)=R(A)

③若A∼B , 则R(A)=R(B).

④若P、Q可逆 , 则R(PAQ)=R(A).

⑤max{R(A) , R(B)} ⩽ R(A , B)⩽R(A)+R(B)

特别地 , 当B=b为非零列向量时 , 有R(A) ⩽ R(A , b) ⩽ R(A)+1

证:

一、下界部分的证明

首先证明不等式左半部分: m a x { R ( A ) , R ( B ) } R ( A , B ) max\{ R(A),R(B)\} \leq R(A,B)

证明思路: 由于矩阵 ( A , B ) (A,B) 是由 A A B B 横向拼接而成,

因此 A A 的任意非零子式也是 ( A , B ) (A,B) 的子式(只需选取 ( A , B ) (A,B) 中对应的列)。

R ( A ) = r R(A) = r ,则存在一个 r r 阶非零子式,该子式在 ( A , B ) (A,B) 中依然非零,

因此: R ( A ) R ( A , B ) R(A) \leq R(A,B)

同理,对矩阵 B B 有: R ( B ) R ( A , B ) R(B) \leq R(A,B)

综合以上两式,即得: m a x { R ( A ) , R ( B ) } R ( A , B ) max\{ R(A),R(B)\} \leq R(A,B)

二、上界部分的证明

接下来证明不等式右半部分: R ( A , B ) R ( A ) + R ( B ) R(A,B) \leq R(A) + R(B)

R ( A ) = r R(A) = r R ( B ) = t R(B) = t

我们考虑矩阵的转置,利用秩在初等变换下的不变性进行推导。

1. 对 A T A^{T} B T B^{T} 分别作初等行变换,化为行阶梯形矩阵 A ̃ \widetilde{A} B ̃ \widetilde{B}

根据矩阵秩的性质,初等变换不改变矩阵的秩,

因此: R ( A ̃ ) = R ( A T ) = r , R ( B ̃ ) = R ( B T ) = t R(\widetilde{A}) = R(A^{T}) = r,\quad R(\widetilde{B}) = R(B^{T}) = t

2. 由于行阶梯形矩阵的非零行数等于其秩,

A ̃ \widetilde{A} r r 个非零行, B ̃ \widetilde{B} t t 个非零行。

3. 将 A ̃ \widetilde{A} B ̃ \widetilde{B} 纵向拼接成矩阵: ( A ̃ B ̃ ) \begin{pmatrix} \widetilde{A} \\ \widetilde{B} \end{pmatrix}

该矩阵的非零行数不超过 r + t r + t ,因此: R ( ( A ̃ B ̃ ) ) r + t R\left( \begin{pmatrix} \widetilde{A} \\ \widetilde{B} \end{pmatrix} \right) \leq r + t

4. 初等行变换不改变矩阵的秩,因此: ( A T B T ) ( A ̃ B ̃ ) \begin{pmatrix} A^{T} \\ B^{T} \end{pmatrix} \sim \begin{pmatrix} \widetilde{A} \\ \widetilde{B} \end{pmatrix}

从而它们的秩相等: R ( ( A T B T ) ) = R ( ( A ̃ B ̃ ) ) R\left( \begin{pmatrix} A^{T} \\ B^{T} \end{pmatrix} \right) = R\left( \begin{pmatrix} \widetilde{A} \\ \widetilde{B} \end{pmatrix} \right)

5. 最后,利用秩的性质 R ( M ) = R ( M T ) R(M) = R(M^{T})

我们有: R ( A , B ) = R ( ( A T B T ) T ) = R ( ( A T B T ) ) r + t = R ( A ) + R ( B ) R(A,B) = R\left( \begin{pmatrix} A^{T} \\ B^{T} \end{pmatrix}^{T} \right) = R\left( \begin{pmatrix} A^{T} \\ B^{T} \end{pmatrix} \right) \leq r + t = R(A) + R(B)

综合以上两步,即完成整个不等式的证明。

一般矩阵情形数值示例

1、达到下界,但未达到上界

A = ( 1 0 0 1 0 0 ) , B = ( 1 0 0 0 0 0 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\quad B = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix}

R ( A ) = 2 R ( B ) = 1 R ( A , B ) = 2 , R(A) = 2,R(B) = 1,R(A,B) = 2,

m a x { R ( A ) , R ( B ) } = R ( A , B ) < R ( A ) + R ( B ) max\{ R(A),R(B)\} = R(A,B) < R(A) + R(B)

2、同时达到上下界

A = ( 0 0 0 0 ) , B = ( 1 0 0 1 ) A = \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\quad B = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}

R ( A ) = 0 R ( B ) = 2 R ( A , B ) = 2 R(A) = 0,R(B) = 2,R(A,B) = 2

m a x { R ( A ) , R ( B ) } = R ( A , B ) = R ( A ) + R ( B ) max\{ R(A),R(B)\} = R(A,B) = R(A) + R(B)

3、上下界都不达到,严格在中间

A = ( 1 0 0 1 0 0 ) , B = ( 1 0 1 0 0 1 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\quad B = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}

R ( A ) = 2 R ( B ) = 2 R ( A , B ) = 3 R(A) = 2,R(B) = 2,R(A,B) = 3

m a x { R ( A ) , R ( B ) } < R ( A , B ) < R ( A ) + R ( B ) max\{ R(A),R(B)\} < R(A,B) < R(A) + R(B)

4、未达到下界,但达到上界

A = ( 1 0 0 1 0 0 ) , B = ( 0 0 0 0 1 0 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\quad B = \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \\ 1 & 0 \end{pmatrix}

R ( A ) = 2 R ( B ) = 1 R ( A , B ) = 3 R(A) = 2,R(B) = 1,R(A,B) = 3

m a x { R ( A ) , R ( B ) } < R ( A , B ) = R ( A ) + R ( B ) max\{ R(A),R(B)\} < R(A,B) = R(A) + R(B)

三、特例说明:当 B B 为非零列向量

B = b B = b 是一个非零列向量,则 R ( b ) = 1 R(b) = 1 (非零向量秩为 1),

代入一般不等式得: R ( A ) R ( A , b ) R ( A ) + 1 R(A) \leq R(A,b) \leq R(A) + 1

这说明了在矩阵 A A 右侧添加一列向量,其秩要么不变,要么恰好增加 1。

特例数值示例:

1. 达到下界,但未达到上界

R ( A , b ) = R ( A ) R(A,b) = R(A) (添加 b b 后秩不变)

例如: A = ( 1 0 0 1 0 0 ) , b = ( 1 0 0 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\quad b = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix}

则: R ( A ) = 2 R ( b ) = 1 R ( A , b ) = 2 , R(A) = 2,R(b) = 1,R(A,b) = 2,

R ( A ) = R ( A , b ) < R ( A ) + 1 R(A) = R(A,b) < R(A) + 1

2. 同时达到上下界

R ( A ) = R ( A , b ) = R ( A ) + 1 R(A) = R(A,b) = R(A) + 1 是不可能的,

因为不可能同时等于 R ( A ) R(A) R ( A ) + 1 R(A) + 1 ,除非 R ( A ) R(A) 无意义。

实际上,对于列向量 b b ,不存在“同时达到”的情况,

因为若 R ( A , b ) = R ( A ) R(A,b) = R(A) ,则不等;

R ( A , b ) = R ( A ) + 1 R(A,b) = R(A) + 1 ,则也不等。

所以此情况不适用于 b b 为列向量时的“同时达到”解释。

(我们可以改为:若 R ( A ) = 0 R(A) = 0 b 0 b \neq 0 ,则 R ( A , b ) = 1 R(A,b) = 1

此时 R ( A , b ) = R ( A ) + 1 R(A,b) = R(A) + 1 且下界也为 0 0 达到。

例如: A = ( 0 0 ) , b = ( 1 0 ) A = \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \end{pmatrix},\quad b = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \end{pmatrix}

R ( A ) = 0 , R ( A , b ) = 1 , m a x { R ( A ) , R ( b ) } = 1 = R ( A , b ) = R ( A ) + 1 R(A) = 0,\quad R(A,b) = 1,\quad max\{ R(A),R(b)\} = 1 = R(A,b) = R(A) + 1

这种情况下,下界和上界都达到,

但不是“同时等于 R ( A ) R(A) R ( A ) + 1 R(A) + 1 ”,而是“同时满足不等式取等”。)

3. 上下界都不达到,

严格在中间 这是不可能的,

因为 R ( A , b ) R(A,b) 只能是 R ( A ) R(A) R ( A ) + 1 R(A) + 1 ,没有中间值。

所以对于列向量 b b ,不存在“严格在中间”的情况。

4. 未达到下界,但达到上界

R ( A , b ) = R ( A ) + 1 R(A,b) = R(A) + 1 (添加 b b 后秩增加 1)

例如: A = ( 1 0 0 1 0 0 ) , b = ( 0 0 1 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\quad b = \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix}

则: R ( A ) = 2 R ( b ) = 1 R ( A , b ) = 3 , R(A) = 2,R(b) = 1,R(A,b) = 3,\quad

满足: R ( A ) < R ( A , b ) = R ( A ) + 1 R(A) < R(A,b) = R(A) + 1

R ( A + B ) R ( A ) + R ( B ) R(A + B) \leq R(A) + R(B)

证 :设 A , B A,B m × n m \times n 矩阵。

对矩阵 ( A + B B ) \begin{pmatrix} A + B \\ B \end{pmatrix} 作初等行变换得 ( A B ) , \begin{pmatrix} A \\ B \end{pmatrix},

于是

R ( A + B ) R ( A + B B ) = R ( A B ) = R ( ( A B ) T ) = R ( A T , B T ) R(A + B) \leq R\begin{pmatrix} A + B \\ B \end{pmatrix} = R\begin{pmatrix} A \\ B \end{pmatrix} = R\left( \begin{pmatrix} A \\ B \end{pmatrix}^{T} \right) = R(A^{T},B^{T})

R ( A T , B T ) R ( A T ) + R ( B T ) = R ( A ) + R ( B ) R(A^{T},B^{T}) \leq R(A^{T}) + R(B^{T}) = R(A) + R(B)

举例验证

1. 等号成立的情形

A = ( 1 0 0 0 ) , B = ( 0 0 0 1 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\quad B = \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} A + B = ( 1 0 0 1 ) , A + B = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix},

R ( A ) = 1 , R ( B ) = 1 R(A) = 1,\quad R(B) = 1 R ( A + B ) = 2 R(A + B) = 2

R ( A + B ) = R ( A ) + R ( B ) . R(A + B) = R(A) + R(B).

2. 严格小于的情形

例 1(和为零矩阵)

A = ( 1 0 0 0 ) , B = ( 1 0 0 0 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\quad B = \begin{pmatrix} - 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix} A + B = ( 0 0 0 0 ) , A + B = \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},

R ( A ) = 1 , R ( B ) = 1 R(A) = 1,\quad R(B) = 1 R ( A + B ) = 0 . \quad R(A + B) = 0.

于是 R ( A + B ) < R ( A ) + R ( B ) . R(A + B) < R(A) + R(B).

例 2(和矩阵的秩比秩的和小)

A = ( 1 0 0 1 ) , B = ( 1 0 0 1 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix},\quad B = \begin{pmatrix} - 1 & 0 \\ 0 & - 1 \end{pmatrix} A + B = ( 0 0 0 0 ) , A + B = \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},

R ( A ) = 2 , R ( B ) = 2 , R ( A + B ) = 0 . R(A) = 2,\quad R(B) = 2,\quad R(A + B) = 0.

于是 R ( A + B ) < R ( A ) + R ( B ) . R(A + B) < R(A) + R(B).

例 3(非零和但秩降低)

A = ( 1 0 1 0 ) , B = ( 0 1 1 0 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 1 & 0 \end{pmatrix},\quad B = \begin{pmatrix} 0 & 1 \\ - 1 & 0 \end{pmatrix} A + B = ( 1 1 0 0 ) , A + B = \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\quad

计算得 R ( A ) = 1 , R ( B ) = 2 , R ( A + B ) = 1 . R(A) = 1,\quad R(B) = 2,\ \ R(A + B) = 1.

于是 R ( A + B ) < R ( A ) + R ( B ) . R(A + B) < R(A) + R(B).

后面我们还要介绍两条常用的性质,现先罗列于下:

⑦R(AB)<min{ R(A) , R(B)}(见下节定理7)

⑧若Am×nBn×l=O , 则R(A)+R(B)=n(见下章例13).

例8设A为n阶矩阵 , 证明R(A+E)+R(A-E)⩾n

证: 由原理R(A)+R(B)⩾R(A+B) ,

得R(A+E)+R(A-E)⩾R((A+E)+(A-E)) 而R(E-A)=R(A-E)

得R(A+E)+R(E-A)⩾R((A+E)+(E-A))=R(2E)=n

所以R(A+E)+R(A-E)⩾n

例9 证明:若 A m × n B n × l = C A_{m \times n}B_{n \times l} = C ,且 R ( A ) = n R(A) = n ,则 R ( B ) = R ( C ) R(B) = R(C)

证: 已知 A m × n A \in \mathbb{R}^{m \times n} ,且 R ( A ) = n R(A) = n A A 的行最简形矩阵为 ( E n O ) , \begin{pmatrix} E_{n} \\ O \end{pmatrix},

其中 E n E_{n} n n 阶单位矩阵, O O ( m n ) × n (m - n) \times n 零矩阵(当 m > n m > n 时)。

于是存在 m m 阶可逆矩阵 P P ,使得 P A = ( E n O ) PA = \begin{pmatrix} E_{n} \\ O \end{pmatrix}。

(这是因为对 A A 作初等行变换可将其化为行最简形,

而初等行变换等价于左乘可逆矩阵。)

由已知条件 C = A B C = AB ,可得 P C = P ( A B ) = ( P A ) B = ( E n O ) B = ( B O ) PC = P(AB) = (PA)B = \begin{pmatrix} E_{n} \\ O \end{pmatrix}B = \begin{pmatrix} B \\ O \end{pmatrix}。

其中 O O ( m n ) × l (m - n) \times l 零矩阵。

由于 P P 可逆,左乘可逆矩阵不改变矩阵的秩,故 R ( C ) = R ( P C ) = R ( ( B O ) ) R(C) = R(PC) = R\left( \begin{pmatrix} B \\ O \end{pmatrix} \right)。

而分块矩阵 ( B O ) \begin{pmatrix} B \\ O \end{pmatrix} 的秩等于 B B 的秩,因为添加零行不影响矩阵的秩。

R ( ( B O ) ) = R ( B ) R\left( \begin{pmatrix} B \\ O \end{pmatrix} \right) = R(B)。 因此 R ( C ) = R ( B ) R(C) = R(B)。

证毕。

我们可以构造具体的矩阵来验证这个结论。

例1(简单情况)

m = 3 , n = 2 , l = 2 m = 3,\quad n = 2,\quad l = 2

A = ( 1 0 0 1 1 1 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ 1 & 1 \end{pmatrix} ,它的秩 R ( A ) = 2 = n R(A) = 2 = n

B = ( 1 2 3 4 ) B = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} ,它的秩 R ( B ) = 2 R(B) = 2

计算 C = A B C = AB C = ( 1 0 0 1 1 1 ) ( 1 2 3 4 ) = ( 1 2 3 4 4 6 ) C = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ 1 & 1 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \\ 4 & 6 \end{pmatrix} R ( C ) = 2 R(C) = 2

确实 R ( B ) = R ( C ) = 2 R(B) = R(C) = 2

例2( R ( B ) < n R(B) < n 的情况)

仍取 A = ( 1 0 0 1 1 1 ) , R ( A ) = 2 = n A = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ 1 & 1 \end{pmatrix},\quad R(A) = 2 = n ,取 B = ( 1 2 2 4 ) B = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 2 & 4 \end{pmatrix} R ( B ) = 1 R(B) = 1

计算 C = A B = ( 1 0 0 1 1 1 ) ( 1 2 2 4 ) = ( 1 2 2 4 3 6 ) C = AB = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \\ 1 & 1 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 2 & 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 2 & 4 \\ 3 & 6 \end{pmatrix} R ( C ) = 1 R(C) = 1

依然有 R ( B ) = R ( C ) = 1 R(B) = R(C) = 1

例3( m = n m = n A A 为可逆方阵)

A A 可逆,则 R ( B ) = R ( A B ) R(B) = R(AB) 是已知结论,因为可逆矩阵乘在左边不改变秩。

比如 A = ( 1 2 3 4 ) , d e t ( A ) = 2 0 A = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix},\quad det(A) = - 2 \neq 0 R ( A ) = 2 = n R(A) = 2 = n

B = ( 0 0 1 2 ) , R ( B ) = 1 B = \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 1 & 2 \end{pmatrix},\quad R(B) = 1

C = A B = ( 2 4 4 8 ) , R ( C ) = 1 C = AB = \begin{pmatrix} 2 & 4 \\ 4 & 8 \end{pmatrix},\quad R(C) = 1

仍满足 R ( B ) = R ( C ) R(B) = R(C)

以上例子均符合结论 R ( B ) = R ( C ) R(B) = R(C) ,验证了原证明的正确性。

当矩阵 A A 的秩等于它的列数 n n 时,称 A A 为列满秩矩阵。

A A 为方阵(即 m = n m = n ),则列满秩等价于 A A 为满秩矩阵,即 A A 可逆。

此时,本例的结论可视为矩阵秩的一个重要性质在特殊情况下的体现:

P P Q Q 可逆,则 R ( P A Q ) = R ( A ) R(PAQ) = R(A)

本例还有一个重要的特殊情形:

C = O C = O (零矩阵)时,由 A B = O AB = O A A 列满秩,

可得 R ( B ) = R ( O ) = 0 R(B) = R(O) = 0 ,于是 B = O B = O

这一结论通常称为矩阵乘法的左消去律(对列满秩矩阵成立),

即: A B = O A 列满秩 B = O . AB = O\ \text{且}\ A\ \text{列满秩}\ \Rightarrow \ B = O.

“消去”的情况( A A 可逆时)

A A 是可逆矩阵(即 | A | 0 |A| \neq 0 ,存在 A 1 A^{- 1} 使 A 1 A = A A 1 = E A^{- 1}A = AA^{- 1} = E ),

A B = A C AB = AC 时,两边左乘 A 1 A^{- 1} A 1 ( A B ) = A 1 ( A C ) A^{- 1}(AB) = A^{- 1}(AC)

根据矩阵乘法结合律 ( A 1 A ) B = ( A 1 A ) C (A^{- 1}A)B = (A^{- 1}A)C ,即 E B = E C EB = EC E E 为单位矩阵),

而单位矩阵乘矩阵不变,所以 B = C B = C ,实现“消去”。

例子:设 A = ( 1 2 3 4 ) A = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} | A | = 2 0 |A| = - 2 \neq 0 ,可逆), B = ( 5 6 ) B = \begin{pmatrix} 5 \\ 6 \end{pmatrix} C = ( 17 26 ) C = \begin{pmatrix} 17 \\ 26 \end{pmatrix}

先算 A B AB A B = ( 1 2 3 4 ) ( 5 6 ) = ( 1 × 5 + 2 × 6 3 × 5 + 4 × 6 ) = ( 17 39 ) AB = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} 5 \\ 6 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \times 5 + 2 \times 6 \\ 3 \times 5 + 4 \times 6 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 17 \\ 39 \end{pmatrix}

若令 A C = A B AC = AB ,即 ( 1 2 3 4 ) C = ( 17 39 ) \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix}C = \begin{pmatrix} 17 \\ 39 \end{pmatrix} ,两边左乘 A 1 A^{- 1}

先求 A 1 = 1 2 ( 4 2 3 1 ) = ( 2 1 3 2 1 2 ) A^{- 1} = - \frac{1}{2}\begin{pmatrix} 4 & - 2 \\ - 3 & 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} - 2 & 1 \\ \frac{3}{2} & - \frac{1}{2} \end{pmatrix}

C = A 1 ( A B ) = ( 2 1 3 2 1 2 ) ( 17 39 ) = ( 2 × 17 + 1 × 39 3 2 × 17 1 2 × 39 ) = ( 5 6 ) = B C = A^{- 1}(AB) = \begin{pmatrix} - 2 & 1 \\ \frac{3}{2} & - \frac{1}{2} \end{pmatrix}\begin{pmatrix} 17 \\ 39 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} - 2 \times 17 + 1 \times 39 \\ \frac{3}{2} \times 17 - \frac{1}{2} \times 39 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 5 \\ 6 \end{pmatrix} = B

可见, A A 可逆时,由 A B = A C AB = AC 能推出 B = C B = C ,“消去”成立。