返回

一、矩阵的加法

定义2设有两个m×n矩阵A=(aij)和B=(bij)

那么矩阵A与B的和记作A+B

并且A+B=[a11+b11a21+b21am1+bm1a12+b12a22+b22am2+bm2a1n+b1na2n+b2namn+bmn]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{11} + b_{11} \\ a_{21} + b_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ a_{m1} + b_{m1} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{12} + b_{12} \\ a_{22} + b_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ a_{m2} + b_{m2} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} \cdots \\ \cdots \end{matrix} \\ \begin{matrix} \\ \cdots \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{1n} + b_{1n} \\ a_{2n} + b_{2n} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ a_{mn} + b_{mn} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

应该注意 , 只有当两个矩阵是同型矩阵时 , 这两个矩阵才能进行加法运算

矩阵加法运算规律(设A , B , C都是m×n矩阵)

(i) A+B=B+A

(ii) (A+B)+C=A+(B+C)

设矩阵A=(aij) , 则-A=(-aij)称为矩阵A的负矩阵 , 且有A+(-A)=0

由此规定矩阵的减法为A-B=A+(-B)

二、数与矩阵相乘

定义3 数 λ 与矩阵A的乘积记作λA或Aλ

且λA=Aλ=[λa11λa21λam1λa12λa22λam2λa1nλa2nλamn]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} \lambda a_{11} \\ \lambda a_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ \lambda a_{m1} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} \lambda a_{12} \\ \lambda a_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ \lambda a_{m2} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} \cdots \\ \cdots \end{matrix} \\ \begin{matrix} \\ \cdots \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} \lambda a_{1n} \\ \lambda a_{2n} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ \lambda a_{mn} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

数乘矩阵运算规律(设A、B为m×n矩阵 , λ、μ为数)

(i)(λμ)A =λ(μA)

(ii) (λ+μ)A=λA+μA

(iii) λ(A+B)=λA+λB

矩阵加法与数乘矩阵统称为矩阵的线性运算,

三、矩阵与矩阵相乘

设有两个线性变换

{y1=a11x1+a12x2+a13x3y2=a21x1+a22x2+a23x3\left\{ \begin{array}{r} y_{1} = a_{11}x_{1} + a_{12}x_{2} + a_{13}x_{3} \\ y_{2} = a_{21}x_{1} + a_{22}x_{2} + a_{23}x_{3} \end{array} \right.\ (4)

{x1=b11t1+b12t2x2=b21t1+b22t2x3=b31t1+b32t2\left\{ \begin{array}{r} x_{1} = b_{11}t_{1} + b_{12}t_{2} \\ x_{2} = b_{21}t_{1} + b_{22}t_{2} \\ x_{3} = b_{31}t_{1} + b_{32}t_{2} \end{array} \right.\ (5)

若想求出从t1 , t2到y1 , y2的线性变换 , 可将(5)代入(4) , 便得

{y1=(a11b11+a12b21+a13b31)t1+(a11b12+a12b22+a13b32)t2y2=(a21b11+a22b21+a23b31)t1+(a21b12+a22b22+a23b32)t2\left\{ \begin{array}{r} y_{1} = \left( a_{11}b_{11} + a_{12}b_{21} + a_{13}b_{31} \right)t_{1} + \left( a_{11}b_{12} + a_{12}b_{22} + a_{13}b_{32} \right)t_{2} \\ y_{2} = \left( a_{21}b_{11} + a_{22}b_{21} + a_{23}b_{31} \right)t_{1} + \left( a_{21}b_{12} + a_{22}b_{22} + a_{23}b_{32} \right)t_{2} \end{array} \right.\ (6)

线性变换(6)可看成是先作线性变换(5)再作线性变换(4)的结果.

我们把线性变换(6)叫做线性变换(4)与(5)的乘积,

相应地把(6)所对应的矩阵定义为(4)与(5)所对应的矩阵的乘积,

[a11a12a13a21a22a23][b11b12b21b22b31b32]\begin{bmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \end{bmatrix}\begin{bmatrix} b_{11} & b_{12} \\ b_{21} & b_{22} \\ b_{31} & b_{32} \end{bmatrix}

=[a11b11+a12b21+a13b31a11b12+a12b22+a13b32a21b11+a22b21+a23b31a21b12+a22b22+a23b32]\begin{bmatrix} a_{11}b_{11} + a_{12}b_{21} + a_{13}b_{31} & a_{11}b_{12} + a_{12}b_{22} + a_{13}b_{32} \\ a_{21}b_{11} + a_{22}b_{21} + a_{23}b_{31} & a_{21}b_{12} + a_{22}b_{22} + a_{23}b_{32} \end{bmatrix}

定义4设A=(aij)是一个m×s矩阵 , B=(bij)是一个s×n矩阵

那么规定矩阵A与矩阵B的乘积是一个m×n矩阵C=(cij)

cij=ai1b1j+ai2b2j++aisbsj=k=1saikbkj其中c_{ij} = a_{i1}b_{1j} + a_{i2}b_{2j} + \cdots + a_{is}b_{sj} = \sum_{k = 1}^{s}{a_{ik}b_{kj}}

(i=1 , 2 , ⋯ , m ; j=1 , 2 , ⋯ , n)

并把此乘积记作C=AB

按此定义,一个1×s行矩阵与一个s×1列矩阵的乘积是一个1阶方阵

也就是一个数

[ai1,ai2,,ais][b1jb2jbsj]=ai1b1j+ai2b2j++aisbsj=k=1saikbkj=cij\left\lbrack a_{i1}\ ,\ a_{i2}\ ,\ \cdots\ ,a_{is} \right\rbrack\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} b_{1j} \\ b_{2j} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ b_{sj} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack = a_{i1}b_{1j} + a_{i2}b_{2j} + \cdots + a_{is}b_{sj} = \sum_{k = 1}^{s}{a_{ik}b_{kj}} = c_{ij}

由此表明乘积矩阵AB=C的(i , j)元cij就是A的第i行与B的第j列的乘积

注意: 只有当(右矩阵)的行数等于(左矩阵)的列数时 , 两个矩阵才能相乘

例5求矩阵A=[410113201134]\left\lbrack \begin{matrix} 4 \\ 1 \\ 0 \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} - 1 \\ 1 \\ 3 \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} 2 \\ 0 \\ 1 \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} 1 \\ 3 \\ 4 \end{matrix} \right\rbrack与B=[10312102]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 3 \\ - 1 \end{matrix} \end{array}\ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 2 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack的乘积AB.

解: 因为A是3×4矩阵 , B是4×2矩阵 , B的行数等于A的列数

所以矩阵A与B可以相乘 , 其乘积AB=C是一个3×2矩阵

按公式cij=ai1b1j+ai2b2j++aisbsjc_{ij} = a_{i1}b_{1j} + a_{i2}b_{2j} + \cdots + a_{is}b_{sj}

有C=AB=[410113201134][10312102]\left\lbrack \begin{matrix} 4 \\ 1 \\ 0 \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} - 1 \\ 1 \\ 3 \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} 2 \\ 0 \\ 1 \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} 1 \\ 3 \\ 4 \end{matrix} \right\rbrack\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 3 \\ - 1 \end{matrix} \end{array}\ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 2 \\ 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 2 \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

=[4×1+(1)×0+2×3+1×(1)1×1+1×0+0×3+3×(1)0×1+3×0+1×3+4×(1)4×2+(1)×1+2×0+1×21×2+1×1+0×0+3×20×2+3×1+1×0+4×2]\left\lbrack \begin{matrix} 4 \times 1 + ( - 1) \times 0 + 2 \times 3 + 1 \times ( - 1) \\ 1 \times 1 + 1 \times 0 + 0 \times 3 + 3 \times ( - 1) \\ 0 \times 1 + 3 \times 0 + 1 \times 3 + 4 \times ( - 1) \end{matrix}\ \ \ \ \ \ \ \ \begin{matrix} 4 \times 2 + ( - 1) \times 1 + 2 \times 0 + 1 \times 2 \\ 1 \times 2 + 1 \times 1 + 0 \times 0 + 3 \times 2 \\ 0 \times 2 + 3 \times 1 + 1 \times 0 + 4 \times 2 \end{matrix} \right\rbrack

=[9219911]\left\lbrack \begin{matrix} 9 \\ - 2 \\ - 1 \end{matrix}\ \ \ \ \ \ \ \ \ \begin{matrix} 9 \\ 9 \\ 11 \end{matrix} \right\rbrack

例6 求矩阵A=[2412]\begin{bmatrix} - 2 & 4 \\ 1 & - 2 \end{bmatrix}与B=[2436]\begin{bmatrix} 2 & 4 \\ - 3 & - 6 \end{bmatrix}的乘积AB及BA.

解: 按公式cij=ai1b1j+ai2b2j++aisbsjc_{ij} = a_{i1}b_{1j} + a_{i2}b_{2j} + \cdots + a_{is}b_{sj} , 有

AB=[2412][2436]=[1632816]\begin{bmatrix} - 2 & 4 \\ 1 & - 2 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} 2 & 4 \\ - 3 & - 6 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} - 16 & - 32 \\ 8 & 16 \end{bmatrix}

BA=[2436][2412]=[0000]\begin{bmatrix} 2 & 4 \\ - 3 & - 6 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} - 2 & 4 \\ 1 & - 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}

在例5中 , A是3×4矩阵 , B是4×2矩阵 ,

乘积AB符合定义而BA 却不符合定义

由此可知 , 在矩阵的乘法中必须注意矩阵相乘的顺序

AB是A左乘B(B被A左乘)的乘积 , BA是A右乘B的乘积

AB符合定义时 , BA可能不符合定义

又若A是m×n矩阵 , B是n×m矩阵 , 则AB 与 BA都符合定义

但AB是m阶方阵 , BA是n阶方阵 , 当m≠n时AB≠BA

即使m=n , 即 A、B是同阶方阵 , 如例6 , A与B都是2阶方阵

从而AB 与 BA也都是2阶方阵 , 但AB与BA 仍然可以不相等

总之 , 矩阵的乘法不满足交换律 , 即在一般情形下AB≠BA

对于两个n阶方阵A、B , 若AB=BA , 则称方阵A与B是可交换的

例6还表明 , 矩阵A≠O , B≠O , 但却有BA=O

即: 若有两个矩阵A、B满足AB=O , 是不能得出A=O或B=O的结论的

若A≠O而A(X-Y)=O , 也是不能得出X=Y的结论的

矩阵的乘法虽不满足交换律

但仍满足下列结合律和分配律(假设运算都是可行的):

(i) (AB)C=A(BC)

(ii) λ(AB)=(λA)B=A(λB)(其中λ为数)

(iii) A(B+C)=AB+AC , (B+C)A=BA+CA.

对于单位矩阵E , 可验证EmAm×n=Am×n , Am×nEn=Am×n , 或简写成EA =AE=A

可见单位矩阵E在矩阵乘法中的作用类似于数1.

矩阵λE=[λλλ]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} \lambda \\ \end{matrix} \\ \begin{matrix} \\ \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} \\ \lambda \end{matrix} \\ \begin{matrix} \\ \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} \\ \end{matrix} \\ \begin{matrix} \ddots \\ \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} \\ \end{matrix} \\ \begin{matrix} \\ \lambda \end{matrix} \end{array} \right\rbrack称为纯量阵

由(λE)A=λA , A(λE)=λA , 可知纯量阵λE与矩阵A的乘积等于数λ与A的乘积

当A为n阶方阵时 , 有(λEn)An=λAn=An(λEn)

表明纯量阵λE与任何同阶方阵都是可交换的

有了矩阵的乘法,就可以定义矩阵的幂

设A是n阶方阵,定义A1=A , A2=A1A1 , ⋯ , Ak+1 =AkA1 , 其中k为正整数

这就是说 , Ak就是k个A连乘 , 显然只有方阵的幂才有意义

由于矩阵乘法满足结合律 , 所以矩阵的幂满足以下运算规律:

AkAl=Ak+l , (Ak)l=Akl , 其中k、l为正整数

又因矩阵乘法一般不满足交换律 , 所以对于两个n阶矩阵A与B

一般说来(AB)k≠AkBk , 只有当A与B可交换时 , 才有(AB)k=AkBk

例如(A+B)2=A2+2AB+B2、(A-B)(A+B)=A2-B2等公式

只有当A与B可交换时才成立.

例2某厂向三个商店(编号1 , 2 , 3)发送四种产品(编号I , Ⅱ , Ⅲ , IV)的数量

可列成矩阵

A=123[a11a21a31a12a22a32a13a23a33a14a24a34]A = \begin{matrix} 1 \\ 2 \\ 3 \end{matrix}\ \ \ \left\lbrack \begin{matrix} a_{11} \\ a_{21} \\ a_{31} \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} a_{12} \\ a_{22} \\ a_{32} \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} a_{13} \\ a_{23} \\ a_{33} \end{matrix}\ \ \ \ \begin{matrix} a_{14} \\ a_{24} \\ a_{34} \end{matrix}\ \right\rbrack

其中aij为工厂向第i家商店发送第j种产品的数量

这四种产品的单价及单件质量也可列成矩阵

产品 单价 单件质量

B=IIV[b11b21b31b41b12b22b32b42]B = \begin{array}{r} \begin{matrix} I \\ Ⅱ \end{matrix} \\ \begin{matrix} Ⅲ \\ IV \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} b_{11} \\ b_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} b_{31} \\ b_{41} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} b_{12} \\ b_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} b_{32} \\ b_{42} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

其中bi1为第i种产品的单价 , bi2为第i种产品的单件质量

记C=AB , 那么

ci1=ai1b11+ai2b21+ai3b31+ai4b41是该厂向第i家商店所发产品的总金额(i=1 , 2 , 3)

ci2=ai1b12+ai2b22+ai3b32+ai4b42是该厂向第i家商店所发产品的总质量(i=1 , 2 , 3)

因此可形象地写为

C=AB=123[a11a21a31a12a22a32a13a23a33a14a24a34]3×4C = AB = {\begin{matrix} 1 \\ 2 \\ 3 \end{matrix}\ \ \ \left\lbrack \begin{matrix} a_{11} \\ a_{21} \\ a_{31} \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} a_{12} \\ a_{22} \\ a_{32} \end{matrix}\ \ \ \begin{matrix} a_{13} \\ a_{23} \\ a_{33} \end{matrix}\ \ \ \ \begin{matrix} a_{14} \\ a_{24} \\ a_{34} \end{matrix}\ \right\rbrack}_{3 \times 4} IIV[b11b21b31b41b12b22b32b42]4×2{\begin{array}{r} \begin{matrix} I \\ Ⅱ \end{matrix} \\ \begin{matrix} Ⅲ \\ IV \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} b_{11} \\ b_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} b_{31} \\ b_{41} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} b_{12} \\ b_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} b_{32} \\ b_{42} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack}_{4 \times 2}

总金额 总质量

=123[c11c21c31c12c22c32]3×2\begin{matrix} 1 \\ 2 \\ 3 \end{matrix}\left\lbrack \begin{matrix} c_{11} \\ c_{21} \\ c_{31} \end{matrix}\ \ \ \ \ \ \ \ \ \begin{matrix} c_{12} \\ c_{22} \\ c_{32} \end{matrix} \right\rbrack_{3 \times 2}

进一步 , 如果D=[111011]\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & - 1 & 1 \end{bmatrix}

且H=D(AB)=DC=[111011][c11c21c31c12c22c32]=[h11h12h21h22]\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & - 1 & 1 \end{bmatrix}\left\lbrack \begin{matrix} c_{11} \\ c_{21} \\ c_{31} \end{matrix}\ \ \ \ \ \ \ \begin{matrix} c_{12} \\ c_{22} \\ c_{32} \end{matrix} \right\rbrack = \begin{bmatrix} h_{11} & h_{12} \\ h_{21} & h_{22} \end{bmatrix}

那么h11和h12分别是该厂向三个商店发出产品的总金额和总质量

h21和h22分别是第3家商店超出第2家商店的金额和质量.

例7 上节例1中n元线性方程组

{a11x1+a12x2++a1nxn=b1a21x1+a22x2++a2nxn=b2am1x1+am2x2++amnxn=bm\left\{ \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{11}x_{1} + a_{12}x_{2} + \cdots + a_{1n}x_{n} = b_{1} \\ a_{21}x_{1} + a_{22}x_{2} + \cdots + a_{2n}x_{n} = b_{2} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \cdots\cdots\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \cdots\cdots \\ a_{m1}x_{1} + a_{m2}x_{2} + \cdots + a_{mn}x_{n} = b_{m} \end{matrix} \end{array} \right.\

利用矩阵乘法可写成矩阵形式Am×nxn×1=bm×1

其中A=(aij)为系数矩阵 , x=[x1x2xn]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} x_{1} \\ x_{2} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ x_{n} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack为未知数矩阵 , b=[b1b2bm]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} b_{1} \\ b_{2} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ b_{m} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack为常数项矩阵.

特别当b=0时得到m个方程的n元齐次线性方程组的矩阵形式Am×nxn×1=0m×1

又如 , 上节例4中的线性变换{y1=a11x1+a12x2++a1nxny2=a21x1+a22x2++a2nxnym=am1x1+am2x2++amnxn\left\{ \begin{array}{r} \begin{matrix} y_{1} = a_{11}x_{1} + a_{12}x_{2} + \cdots + a_{1n}x_{n} \\ y_{2} = a_{21}x_{1} + a_{22}x_{2} + \cdots + a_{2n}x_{n} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \cdots\cdots\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \cdots\cdots \\ y_{m} = a_{m1}x_{1} + a_{m2}x_{2} + \cdots + a_{mn}x_{n} \end{matrix} \end{array} \right.\

利用矩阵的乘法,可记作y=Ax , 其中A=(aij) , x=[x1x2xn]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} x_{1} \\ x_{2} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ x_{n} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack , y=[y1y2yn]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} y_{1} \\ y_{2} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ y_{n} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

这里 , 列向量(列矩阵)x表示n个变量x1 , x2 , ⋯ , xn

列向量y表示m个变量y1 , y2 , ⋯ , ym

线性变换y=Ax 把x变成y , 相当于用矩阵A去左乘x得到y

例如 , 由2.1节可知 , 用矩阵A=[cosφsinφsinφcosφ]\begin{bmatrix} cos\ \varphi & - sin\ \varphi \\ sin\ \varphi & cos\ \varphi \end{bmatrix}左乘向量OP=[xy]\overset{⃑}{OP} = \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix}

相当于把向量OP\overset{⃑}{OP}按逆时针方向旋转φ角(参看图2.3)

进一步还可推知 , 用An=[cosφsinφsinφcosφ]n\begin{bmatrix} cos\ \varphi & - sin\ \varphi \\ sin\ \varphi & cos\ \varphi \end{bmatrix}^{n}左乘向量OP\overset{⃑}{OP}

相当于把向量OP\overset{⃑}{OP}按逆时针方向旋转n个φ角 , 即旋转nφ角

而旋转nφ角的变换所对应的矩阵为[cosnφsinnφsinnφcosnφ]\begin{bmatrix} cos\ n\varphi & - sin\ n\varphi \\ sin\ n\varphi & cos\ n\varphi \end{bmatrix}

亦即成立[cosφsinφsinφcosφ]n\begin{bmatrix} cos\ \varphi & - sin\ \varphi \\ sin\ \varphi & cos\ \varphi \end{bmatrix}^{n}=[cosnφsinnφsinnφcosnφ]\begin{bmatrix} cos\ n\varphi & - sin\ n\varphi \\ sin\ n\varphi & cos\ n\varphi \end{bmatrix}

上式也可以按矩阵幂的定义来证明

把线性方程组写成矩阵形式Ax=b(齐次方程为Ax=0)

是以后讨论线性方程组的基础和出发点

它与一元一次方程ax=b(a , b为数)在形式上相一致

四、矩阵的转置

定义5把矩阵A的行换成同序数的列得到一个新矩阵

叫做A的转置矩阵 , 记作AT

例如矩阵A=[120311]\begin{bmatrix} 1 & 2 & 0 \\ 3 & - 1 & 1 \end{bmatrix}的转置矩阵为AT=[132101]\begin{bmatrix} 1 & 3 \\ 2 & - 1 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}

矩阵的转置也是一种运算 , 满足下述运算规律(假设运算都是可行的):

(i) (AT)T=A

(ii) (A+B)T=AT+BT

(ii) (λA)T=λAT

(iv) (AB)T=BTAT

这里仅证明(iv)

A=[aij]m×n,B=[bjk]n×p,AB=C=[cik]m×p,cik=j=1naijbjk设A = \lbrack a_{ij}\rbrack_{m \times n},\quad B = \lbrack b_{jk}\rbrack_{n \times p}\ ,那么AB = C = \lbrack c_{ik}\rbrack_{m \times p},\quad c_{ik} = \sum_{j = 1}^{n}a_{ij}b_{jk}\ 。

(AB)T=CTCTk,icik[CT]ki=cik=j=1naijbjk于是:(AB)^{T} = C^{T}\ ,其中\ C^{T}\ 的第\ k,i\ 元素是\ c_{ik},即:\ \lbrack C^{T}\rbrack_{ki} = c_{ik} = \sum_{j = 1}^{n}a_{ij}b_{jk}\ 。

再看 BTATB^{T}A^{T}BT=[bkj]p×nbkj=bjkB^{T} = \lbrack b_{kj}\rbrack_{p \times n}\ \ \ ,b_{kj} = b_{jk}AT=[aji]n×m,aji=aijA^{T} = \lbrack a_{ji}\rbrack_{n \times m},\quad a_{ji} = a_{ij}

BTATk,i[BTAT]ki=j=1nbkj(AT)ji=j=1nbjkaij那么\ B^{T}A^{T}\ 的第\ k,i\ 元素为:\lbrack B^{T}A^{T}\rbrack_{ki} = \sum_{j = 1}^{n}b_{kj}(A^{T})_{ji} = \sum_{j = 1}^{n}b_{jk}a_{ij}\ 。

aijbjk=bjkaij[CT]ki=j=1naijbjk=j=1nbjkaij=[BTAT]ki因为\ a_{ij}b_{jk} = b_{jk}a_{ij},所以:\lbrack C^{T}\rbrack_{ki} = \sum_{j = 1}^{n}a_{ij}b_{jk} = \sum_{j = 1}^{n}b_{jk}a_{ij} = \lbrack B^{T}A^{T}\rbrack_{ki}\ 。

对所有 k,ik,i 成立,因此:(AB)T=BTAT(AB)^{T} = B^{T}A^{T}

举例验证

A=[1234],B=[0110].A = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{bmatrix},\quad B = \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}.

计算 (AB)T(AB)^{T}

AB=[10+2111+2030+4131+40]=[2143].AB = \begin{bmatrix} 1 \cdot 0 + 2 \cdot 1 & 1 \cdot 1 + 2 \cdot 0 \\ 3 \cdot 0 + 4 \cdot 1 & 3 \cdot 1 + 4 \cdot 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 4 & 3 \end{bmatrix}. (AB)T=[2413].(AB)^{T} = \begin{bmatrix} 2 & 4 \\ 1 & 3 \end{bmatrix}.

计算 BTATB^{T}A^{T}

BT=[0110]T=[0110],AT=[1324].B^{T} = \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}^{T} = \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix},\ \ \ \ \ \ \ A^{T} = \begin{bmatrix} 1 & 3 \\ 2 & 4 \end{bmatrix}.

BTAT=[0110][1324]=[01+1203+1411+0213+04]=[2413].B^{T}A^{T} = \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} 1 & 3 \\ 2 & 4 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \cdot 1 + 1 \cdot 2 & 0 \cdot 3 + 1 \cdot 4 \\ 1 \cdot 1 + 0 \cdot 2 & 1 \cdot 3 + 0 \cdot 4 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 & 4 \\ 1 & 3 \end{bmatrix}.

两者相等,验证了 (AB)T=BTAT(AB)^{T} = B^{T}A^{T}

例8已知A=[201132]\begin{bmatrix} 2 & 0 & - 1 \\ 1 & 3 & 2 \end{bmatrix} , B=[171423201]\begin{bmatrix} 1 & 7 & - 1 \\ 4 & 2 & 3 \\ 2 & 0 & 1 \end{bmatrix} , 求(AB)T

解法1因为AB=[201132][171423201]\begin{bmatrix} 2 & 0 & - 1 \\ 1 & 3 & 2 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} 1 & 7 & - 1 \\ 4 & 2 & 3 \\ 2 & 0 & 1 \end{bmatrix}=[0143171310]\begin{bmatrix} 0 & 14 & - 3 \\ 17 & 13 & 10 \end{bmatrix}

所以(AB)T=[0171413310]\begin{bmatrix} 0 & 17 \\ 14 & 13 \\ - 3 & 10 \end{bmatrix}

解法2 (AB)T=BTAT=[142720131][210312]=[0171413310]\begin{bmatrix} 1 & 4 & 2 \\ 7 & 2 & 0 \\ - 1 & 3 & 1 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 0 & 3 \\ - 1 & 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 17 \\ 14 & 13 \\ - 3 & 10 \end{bmatrix}

设A为n阶方阵 , 如果满足AT=A , 即aij=aji (i , j=1 , 2 , ⋯ , n)

那么A称为对称矩阵 , 简称对称阵

对称矩阵的特点是: 它的元素以对角线为对称轴对应相等。

例如,一个3x3的对称矩阵B=[514120403]B = \begin{bmatrix} 5 & - 1 & 4 \\ - 1 & 2 & 0 \\ 4 & 0 & - 3 \end{bmatrix},关于主对角线对称

例9 , 设列矩阵X=[x1x2xn]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} x_{1} \\ x_{2} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ x_{n} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack使等式XTX=1成立,

E为n阶单位矩阵 , H=E-2XXT , 试证明H是对称矩阵 , 且 HHT=E

注意: XTX=x12+x22++xn2x_{1}^{2} + x_{2}^{2} + \cdots + x_{n}^{2}是一个数 , 而XXT是n阶方阵

证: 1. 证明 HH 是对称矩阵

HT=(E2XXT)T=ET2(XXT)T=E2(XT)TXT=E2XXT=HH^{T} = (E - 2XX^{T})^{T} = E^{T} - 2(XX^{T})^{T} = E - 2(X^{T})^{T}X^{T} = E - 2XX^{T} = H

所以 HH 对称。

2. 证明 HHT=EHH^{T} = E

因为 HH 对称,所以 HT=HH^{T} = H,于是HHT=H2HH^{T} = H^{2}

H2=(E2XXT)(E2XXT)H^{2} = (E - 2XX^{T})(E - 2XX^{T})

=E2XXT2XXT+4XXTXXT= E - 2XX^{T} - 2XX^{T} + 4XX^{T}XX^{T}

=E4XXT+4XXTXXT= E - 4XX^{T} + 4XX^{T}XX^{T}

=E4XXT+4X(XTX)XT= E - 4XX^{T} + 4X(X^{T}X{)X}^{T}

=E4XXT+4X1XT= E - 4XX^{T} + 4X{\cdot 1 \cdot X}^{T}

=E

所以 HHT=EHH^{T} = E

3. 举例验证

n=2n = 2,令X=[10],X = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \end{bmatrix},\quad

XTX=[10][10]=1X^{T}X = \begin{bmatrix} 1 & 0 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \end{bmatrix} = 1XXT=[10][10]=[1000]XX^{T} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \end{bmatrix}\begin{bmatrix} 1 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}

H=E2XXT=[1001]2[1000]=[1001]H = E - 2XX^{T} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} - 2\begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} - 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} 对称。

计算 HHTHH^{T}

HHT=H2=[1001]2=[1001]=EHH^{T} = H^{2} = \begin{bmatrix} - 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}^{2} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = E

成立。

五、方阵的行列式

定义6 由n阶方阵A的元素所构成的行列式(各元素的位置不变)

称为方阵A的行列式 , 记作det A或|A|

由方阵A确定行列式|A|的这个运算满足下述运算规律

(设A、B为n阶方阵 , λ为数):

(i)|AT|=|A|(行列式性质1)

(ii)|λA|=λn|A|

(iii) |AB|=|A||B|

(iv)|-E|=(-1)n|E|=(-1)n×1=(-1)n

证明(iii) , 且仅就n=2的情形写出证明 , n⩾3的情形类似可证

设A=(aij) , B=(bij) ,

因为D=|a11a2110a12a220100b11b2100b12b22|\left| \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{11} \\ a_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 1 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{12} \\ a_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ - 1 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} b_{11} \\ b_{21} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} b_{12} \\ b_{22} \end{matrix} \end{array} \right|=|A||B|

又因为D=|a11a2110a12a220100b11b2100b12b22|c3+b11c1+b21c2|a11a2110a12a2201a11b11+a12b21a21b11+a22b210000b12b22|\left| \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{11} \\ a_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 1 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{12} \\ a_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ - 1 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} b_{11} \\ b_{21} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} b_{12} \\ b_{22} \end{matrix} \end{array} \right|\overset{c_{3} + b_{11}c_{1} + b_{21}c_{2}}{\Rightarrow}\left| \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{11} \\ a_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 1 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{12} \\ a_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ - 1 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{11}b_{11} + a_{12}b_{21} \\ a_{21}b_{11} + a_{22}b_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} b_{12} \\ b_{22} \end{matrix} \end{array} \right|

c4+b12c1+b22c2|a11a2110a12a2201a11b11+a12b21a21b11+a22b2100a11b12+a12b22a21b12+a22b2200|\overset{c_{4} + b_{12}c_{1} + b_{22}c_{2}}{\Rightarrow}\left| \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{11} \\ a_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} - 1 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{12} \\ a_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ - 1 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{11}b_{11} + a_{12}b_{21} \\ a_{21}b_{11} + a_{22}b_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} a_{11}b_{12} + a_{12}b_{22} \\ a_{21}b_{12} + a_{22}b_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \end{array} \right|

两次行对换: r1⟷r3 , r2⟷r4 , 得

=(-1)2|10a11a2101a12a2200a11b11+a12b21a21b11+a22b2100a11b12+a12b22a21b12+a22b22|\left| \begin{array}{r} \begin{matrix} - 1 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} a_{11} \\ a_{21} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ - 1 \end{matrix} \\ \begin{matrix} a_{12} \\ a_{22} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} a_{11}b_{11} + a_{12}b_{21} \\ a_{21}b_{11} + a_{22}b_{21} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} 0 \\ 0 \end{matrix} \\ \begin{matrix} a_{11}b_{12} + a_{12}b_{22} \\ a_{21}b_{12} + a_{22}b_{22} \end{matrix} \end{array} \right|

=(1)2|1001||a11b11+a12b21a11b12+a12b22a21b11+a22b21a21b12+a22b22|= {( - 1)}^{2}\left| \begin{matrix} - 1 & 0 \\ 0 & - 1 \end{matrix} \right|\left| \begin{matrix} a_{11}b_{11} + a_{12}b_{21} & a_{11}b_{12} + a_{12}b_{22} \\ a_{21}b_{11} + a_{22}b_{21} & a_{21}b_{12} + a_{22}b_{22} \end{matrix} \right|

=(1)2(1)2|a11b11+a12b21a11b12+a12b22a21b11+a22b21a21b12+a22b22|= {( - 1)}^{2}{( - 1)}^{2}\left| \begin{matrix} a_{11}b_{11} + a_{12}b_{21} & a_{11}b_{12} + a_{12}b_{22} \\ a_{21}b_{11} + a_{22}b_{21} & a_{21}b_{12} + a_{22}b_{22} \end{matrix} \right|

=|a11b11+a12b21a11b12+a12b22a21b11+a22b21a21b12+a22b22|=|AB|= \left| \begin{matrix} a_{11}b_{11} + a_{12}b_{21} & a_{11}b_{12} + a_{12}b_{22} \\ a_{21}b_{11} + a_{22}b_{21} & a_{21}b_{12} + a_{22}b_{22} \end{matrix} \right| = |AB|

于是|AB|=|A||B|

由(iii)可知 , 对于n阶矩阵A、B , 一般来说AB≠BA , 但总有|AB|=|BA|

例10 由行列式|A|的各个元素的代数余子式Aij所构成的矩阵

A*=[A11A21An1A12A22An2A1nA2nAnn]T=[A11A12A1nA21A22A2nAn1An2Ann]\left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} A_{11} \\ A_{21} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ A_{n1} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} A_{12} \\ A_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ A_{n2} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} \cdots \\ \cdots \end{matrix} \\ \begin{matrix} \\ \cdots \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} A_{1n} \\ A_{2n} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ A_{nn} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack^{T} = \left\lbrack \begin{array}{r} \begin{matrix} A_{11} \\ A_{12} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ A_{1n} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} A_{21} \\ A_{22} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ A_{2n} \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} \cdots \\ \cdots \end{matrix} \\ \begin{matrix} \\ \cdots \end{matrix} \end{array}\ \ \ \begin{array}{r} \begin{matrix} A_{n1} \\ A_{n2} \end{matrix} \\ \begin{matrix} \vdots \\ A_{nn} \end{matrix} \end{array} \right\rbrack

称为矩阵A的伴随矩阵 , 简称伴随阵

试证: AA*=A*A=|A|E

例 取一个具体的 2×2 矩阵A=(1234)A = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix}

1. 计算 |A|E|A|E|A|=1423=46=2|A| = 1 \cdot 4 - 2 \cdot 3 = 4 - 6 = - 2

|A|E=2(1001)|A|E = - 2\begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}

2. 计算代数余子式( Aij=(1)i+jMijA_{ij} = ( - 1)^{i + j}M_{ij}MijM_{ij} 是余子式)

A11=(1)1+1M11=(+1)4=4A_{11} = ( - 1)^{1 + 1}M_{11} = ( + 1) \cdot 4 = 4

A12=(1)1+2M12=(1)3=3A_{12} = ( - 1)^{1 + 2}M_{12} = ( - 1) \cdot 3 = - 3

A21=(1)2+1M21=(1)2=2A_{21} = ( - 1)^{2 + 1}M_{21} = ( - 1) \cdot 2 = - 2

A22=(1)2+2M22=(+1)1=1A_{22} = ( - 1)^{2 + 2}M_{22} = ( + 1) \cdot 1 = 1

3. 写出伴随矩阵 A*A^{\ast}(代数余子式矩阵的转置)

代数余子式矩阵:(A11A12A21A22)=(4321)\begin{pmatrix} A_{11} & A_{12} \\ A_{21} & A_{22} \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 4 & - 3 \\ - 2 & 1 \end{pmatrix}

转置后得到伴随矩阵:A*=(4231)A^{\ast} = \begin{pmatrix} 4 & - 2 \\ - 3 & 1 \end{pmatrix}

4. 计算 AA*AA^{\ast}AA*=(1234)(4231)=(2002)=2(1001)AA^{\ast} = \begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} 4 & - 2 \\ - 3 & 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} - 2 & 0 \\ 0 & - 2 \end{pmatrix} = - 2\begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}

5. 计算 A*AA^{\ast}AA*A=(4231)(1234)=(2002)=2(1001)A^{\ast}A = \begin{pmatrix} 4 & - 2 \\ - 3 & 1 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} 1 & 2 \\ 3 & 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} - 2 & 0 \\ 0 & - 2 \end{pmatrix} = - 2\begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}

结论:AA*=A*A=|A|EAA^{\ast} = A^{\ast}A = |A|E成立。